15 sty 2026
Góra Rezerwat na Poligonie Toruńskim - dzika przyroda w cieniu historii
2 wrz 2023
Odkrywaj Puszczę Bydgoską: Tajemnice ścieżki Ku Źródliskom
Gdzie zaczynamy?
Co zobaczymy w trakcie spaceru ścieżką - Ku źródliskom?
Co jeszcze?
Dla kogo?
Zachęcam wszystkich do odwiedzenia tej niezwykłej ścieżki i poznania jej uroków. Do zobaczenia na trasie!
Inne ciekawe miejsca w Puszczy Bydgoskiej
15 paź 2021
Kabat. Tajemnicza opuszczona wieś w Puszczy Bydgoskiej.
Wysiedlenie wsi Kabat - Powstanie Poligonu Rakietowego
Powstanie i funkcjonowanie poligonu lotniczego
Radiowe Centrum Nadawcze Solec Kujawski
Cmentarz Ewangelicki Kabat
22 lut 2021
Łażyn - opuszczona wieś
Czesław Jóźwiak
List pożegnalny Czesława Jóźwiaka
25 sty 2021
Szwedzka Góra - najwyższe wzniesienie Puszczy Bydgoskiej
Puszcza Bydgoska to bez wątpienia jedno z najciekawszych miejsc w województwie Kujawsko-Pomorskim, zwłaszcza jeśli weźmiemy pod uwagę miejsca do odwiedzenia przez miłośników przyrody. Puszczańskie ostępy są jedną z niewielu pozostałości po dzikich i nieprzystępnych średniowiecznych puszczach.
Puszcza Bydgoska to jeden z najatrakcyjniejszych terenów Kujaw, między innymi ze względu na wspaniałe widoki ze stromych zboczy parabolicznych wydm śródlądowych oraz dzięki bogactwu i różnorodności roślin tu występujących. Puszcza jest także ciekawym miejsce dla osób zainteresowanych jej bogatą historią, o której już niejednokrotnie pisałem na łamach tego bloga, np. o Wielkim Pożarze w Cierpicach.
Bydgoska Puszcza to także szczególne miejsce, gdyż jest to obszar o najmniejszej liczbie opadów w Polsce oraz prawie całkowitym brakiem zaludnienia. Posiada ona tylko jeden ciek wodny o nazwie Zielona Struga, której brzegi od przybycia w 1230 r. Krzyżaków, stanowiły naturalną granicę ich posiadłości ofiarowanych przez księcia Konrada Mazowieckiego. Nazywana jest często Zielonką, a w średniowieczu nazywana była Wierdzielewą.
Wielką zaletą tej Puszczy jest przede wszystkim brak monotonnych krajobrazów. Odwiedzając to miejsce warto dotrzeć do jej najwyższych wzniesień, tj. masywu Szwedzkiej Góry. To z tego miejsca, między drzewami, wyłaniają się niezwykłe widoki.
Na szczycie najwyższego naturalnego wzniesienia Puszczy Bydgoskiej, tj. wspomnianej już Szwedzkiej Góry 116 m n.p.m. (85 m powyżej poziomu Wisły) wkopany jest kamień wysokościowy i odnaleźć można ślady starych fortyfikacji. Legenda głosi, że na Szwedzkiej Górze podczas Potopu Szwedzkiego znajdował się obóz, z którego najeźdźcy kontrolowali okolice, m.in. poprzez kontrolę przebiegającego w pobliżu szlaku handlowego. Szwedzka Góra to doskonały przykład wydmy łukowej wkomponowanej w większy leśny kompleks, a jej wschodnie (odwietrzne) zbocza są naprawdę bardzo strome.
By odwiedzić Szwedzką Górę najlepiej dojechać jest tu samochodem. Do jej zboczy, od zachodniej ściany, przylega droga asfaltowa. Docierając na miejsce, można poczuć się jak w podgórskiej okolicy.
Szwedzka Góra to niewątpliwie wielka osobliwość regionu, którą warto zobaczyć.
10 maj 2020
Kapliczka z Otłoczyna: historia i losy zapomnianego miejsca
W 1765 r. przy Trakcie Warszawskim, kilka kilometrów od Aleksandrowa Kujawskiego, powstała drewniana kapliczka pod wezwaniem Matki Boskiej Częstochowskiej. Fundatorem tej niewielkiej, jednonawowej drewnianej budowli był Jan Szymon Dębski, kasztelan brzesko-kujawski. Do 1848 r. (1849 r.) w budynku obok kapliczki zamieszkiwali pustelnicy.
Jak można sądzić, kapliczka z roku 1765 i jej poprzedniczka lub nawet poprzedniczki były kaplicami przydrożnymi, które służyły wsparciem religijnym użytkownikom traktu warszawskiego, wiodącego z Torunia do centrum Królestwa Polskiego i dalej za granicę.
"To oni najwięcej zasilali skarbonkę kapliczną pobożnemi swemi ofiarami"
Dzięki tym datkom powstał bardzo bogaty ołtarz przeniesiony później do Otłoczyna.
Prawdopodobnie już w XVIII w. z tej świątyni korzystali osadnicy z Niderlandów (zwani olędrami), którzy po spolszczeniu przyjmowali wyznanie rzymskokatolickie. Osiedleni we wsi Otłoczyn, z braku własnego kościoła lub kaplicy, korzystali z odległej o ponad 6 kilometrów od swych domostw, kaplicy w Pieczeni. Ciekawostką historyczną było zdarzenie z roku 1866 r., kiedy to kaplica została okradziona w dzień Bożego Narodzenia przez złodzieja Załuszkę, który następnie został ujęty przez władze rosyjskie 13 stycznia 1867 r. W wyniku kradzieży zginęło około 15 talarów oraz 3 obrusy, 2 zwierciadła i medal pozłacany, którego ofiarodawczynią była hrabina Rzeszy Franciszka Nimfa Gaschin Pani na Rosenbergu, z domu hrabina Leszczyc Sumińska (Reichsgräfin Francisca Nymphe von Gaschin Freiin von und zu Rosenberg, geborene Gräfin Leszczyc Sumińska).
W roku 1830 przy Kapliczce z Otłoczyna pochowani zostali powstańcy listopadowi polegli w starciu z przeprawiającymi się przez wiślany bród pod Otłoczynem oddziałami rosyjskimi gen. Iwana Paskiewicza - jednego z najokrutniejszych dowódców armii carskiej, wsławionym zwłaszcza pacyfikacją powstania na Litwie.
W 1849 r. na polecenie pruskiego hrabiego Gaschin właściciela majątku Grabie, rozebrano budynek zamieszkiwany przez zakonników (pochodzenia polskiego). Od tego czasu przy kaplicy nie było pustelników a kapliczka zaczęła niszczeć.
Jakiś czas po wojnie, Kapliczka z Otłoczyna była jeszcze miejscem pielgrzymek z pobliskiego Aleksandrowa i okolicznych wsi. Odbywały się tam również dopusty w trzeci dzień Wielkanocy (kiedyś Święta Wielkanocne obchodzono przez trzy dni, aż do wtorku). Podobno w pobliżu kapliczki mieszkał przez jakiś czas pustelnik, który został obok niej pochowany.
Na tablicy informacyjnej umieszczonej przed ogrodzonym terenem otłoczyńskiej kapliczki w parku w Dziekanowicach napisano, że jest ona darem prymasa Stefana Wyszyńskiego. W internecie można jednak znaleźć informacje, że prymas nie wyraził takiej zgody, a mimo to w latach 70. XX wieku zabytkowy budynek rozebrano i przeniesiono do założonego w roku 1975 parku w Wielkopolsce. Park został oficjalnie otwarty w roku 1982 jako część Muzeum Pierwszych Piastów na Lednicy.
Przy kapliczce zorganizowano lapidarium - płyty nagrobne sprowadzone z różnych miejsc. Oglądać można m.in. płytę poległego w roku 1919 pod Paterkiem koło Nakła nad Notecią w wieku 20 lat Walentego Świercza.
Oryginalnie dach Kapliczki z Otłoczyna nie był pokryty gontem lecz płytkami łupkowymi które pozyskiwane były z okolic Brodnicy gdzie mieściła się kopalnia tego materiału. Tego typu pokrycie dachu było szeroko stosowany ze wglądów przeciwpożarowych. Do tej pory można znaleźć w lesie fragmenty tych płytek.
16 lis 2019
Wielki Pożar - Cierpice
| 10 sierpnia 1992 roku w okolicach Cierpic spłonęło blisko 3 tysiące hektarów drzew. Był to największy w regionie pożar lasu |
Pożar bardzo szybko się rozprzestrzeniał i obejmował coraz większy obszar. Pomimo iż do pożaru skierowano wiele jednostek straży pożarnej, to pożar wymykał się spod kontroli. W pożarze spłonęło również kilka wozów strażackich m.in. jednostka skierowana tu z toruńskiego zakładu Elana.
Konieczne okazało się wsparcie lotnicze które skierowano m.in. z bazy przeciwpożarowej na lotnisku w Toruniu. Jednak przez silne zadymienie i bardzo wysoką temperatura, piloci mieli utrudnione zadanie. To było morze ognia. Piloci którzy nadlecieli nad obszar objęty pożarem nie mogli jednak zejść niżej gdyż pożar obejmował również wierzchołki co stwarzało bardzo duże zagrożenie. W tych warunkach zrzut wody z samolotu nie był możliwy.
| Konieczne okazało się wsparcie lotnicze |
W akcji brało udział kilkuset strażaków, policjantów i żołnierzy wspieranych przez leśników. To była przede wszystkim fizyczna pomoc przy gaszeniu pożaru i pomoc w kierowaniu wozów strażackich w odpowiednie miejsca.
| To była przede wszystkim fizyczna pomoc przy gaszeniu pożaru i pomoc w kierowaniu wozów strażackich i zastępów szybko w odpowiednie miejsca |
Ratunek, następnego dnia rano przyniósł deszcz. Około godziny czwartej nad ranem pojawiła się burza i spadł intensywny, półgodzinny deszcz. Deszcz ten przygasił pożar na tyle, że strażacy byli już w stanie opanować płomienie. Dogaszanie jednak trwało przez kolejne dni, a w niektórych miejscach tliło się jeszcze przez trzy tygodnie. Do dziś na tamtym terenie można natknąć się na charakterystyczne dziury w ziemi - to właśnie dziury po wypalonych pniakach które tlą się bardzo długo.
| W jednym miejscu w ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin spłonęło 3 tys. hektarów las |
| W jednym miejscu w ciągu zaledwie kilkudziesięciu godzin spłonęło 3 tys. hektarów lasu |
| O największym w dziejach Nadleśnictw Cierpiszewo i Gniewkowo pożarze lasów do dziś przypomina pamiątkowy kamień. |
| W ciągu kilku lat leśnicy usunęli pozostałość po spalonych drzewach i zasadzili nowe |
| W ciągu ośmiu miesięcy po pożarze wycięto 300 tys. metrów sześciennych spalonego drewna |
| Bywało, że jednego dnia przy sadzeniu lasu pracowało ponad tysiąc osób |
| Zostały one posadzone w specjalnych pasach, ich zadaniem jest zmniejszenie zagrożenia pożarowego |
Przyczyn pożaru z 1992 roku do dziś nie udało się jednoznacznie ustalić.
2 mar 2019
Zielona Struga nazywana Zielonką a w średniowieczu Wierdzielewą
| Nazywana często Zielonką a w średniowieczu Wiedzielewą |
Pierwotnie Struga Zielona uchodziła do Wisły na wysokości nieistniejącej dziś osady Wymysłowo, obecnie m.in. w skutek jej uregulowania i budowy ujęcia wodnego uchodzi do Wisły na wysokości Dybowa. Od średniowiecza, aż po koniec XIX w. wody Strugi Zielonej były wykorzystywane na skalę przemysłową, do napędzania młynów wodnych. Wykorzystano przy tym dolny bieg Strugi Zielonej, od Jarek aż do Wisły, charakteryzujący się dużym spadkiem. Energia wodna była wykorzystana przez cztery zidentyfikowane na strudze młyny funkcjonujące w różnych okresach czasu. Były to młyny w Jarkach, w Kąkolu, Kukiełka oraz Chrząst. Dziś po funkcjonujących niegdyś młynach pozostały części śluz, turbinowni a w większości tylko zmiany w terenie.
Struga to niewielki ciek, ale i tak największy w Puszczy Bydgoskiej, która uchodzi za suchą, porośniętą głównie sosną. Nie jest to raczej właściwa rzeka lecz kanał ale mocno już znaturalizowany, przypominający rzekę. Jeszcze kilka lat temu od miejscowości Osiek Wielki, a teraz od Jarek można ją dopiero nazwać właściwą rzeką.
| Łąki są podmokłe, bo to relikt czasów, gdy u schyłku ostatniego zlodowacenia płynęła tędy na zachód jedna z odnóg Prawisły |
Po opadnięciu wód, między głównym korytem a dzisiejszą Zieloną Strugą, powstały ogromne ławice piasku, z których zachodnie wiatry usypały przez tysiące lat wydmy. Struga płynie więc przez puszczę głęboko wcinającą się doliną, meandrując pośród porośniętych drzewami śródlądowych wydm.
| Przebiega w ukształtowanej przez nią dolinie tworząc dodatkową atrakcję - głęboki i malowniczy wąwóz |
Właśnie od miejscowości Jarki, Zielona Struga płynie aż do ujścia do Wisły w naturalny sposób. Ten właśnie odcinek ok. 6,5 km jest interesujący. Głębokość Zielonej Strugi wynosi 30 – 80 cm, czasami na spokojnych odcinkach dochodzi do 90 cm. Na tym odcinku prąd jest dość szybki, dno piaszczyste, brzegi fragmentami porośnięte krzewami.




















