Okiem obiektywu
BLOG

Blog dla ludzi aktywnych i ciekawych świata

Zobacz świat Okiem Obiektywu

Odkrywamy historię miejsc i ludzi. Znajdziesz tu bogactwo motywujących opowieści i użytecznych porad. Pozwól się zainspirować

Zobacz
Z DRONA

Z góry widać więcej.

Zobacz świat z wysokiego pułapu.

Zobacz dziesiątki inspirujących miejsc i historii. Pozwól się zainspirować

Zobacz
ZA KULISAMI

Backstage

Spójrz! Jestem tuż za sceną

Wszystko pilnie obserwuje Okiem Obiektywu i wszystkim tym dzielę się z Wami

Zobacz

Zobacz Mapę Okiem Obiektywu

Ostatnio na Blogu

Kabat. Tajemnicza opuszczona wieś w Puszczy Bydgoskiej.

Kabat to kolejna wioska duchów którą odwiedzam. Wcześniej odwiedziłem już Włęcz, Sakosońki Most i Łążyn. Jednakże to nieistniejąca już dziś wieś Kabat, jest jedną z najbardziej intersujących. Dlaczego? Między innymi dlatego, że podczas II Wojny Światowej testowano tu nową broń rakietową produkowaną w pobliskich zakładach D.A.G. Bromberg.
Kabat. Tajemnicza opuszczona wieś w Puszczy Bydgoskiej.
Geneza wsi Kabat wiąże się z osadnictwem olęderskim na obszarze Puszczy Bydgoskiej XVII i XVIII. Wieś powstała w latach 40. XVIII wieku i należała do uposażenia niegrodowego starostwa soleckiego (Solec Kujawski). Osadnicy podobnie, jak w sąsiednich miejscowościach: Trzciance, Rudach, Chrośnie czy Wypaleniskach przystąpili tu do karczowania lasów oraz osuszania bagien. Kolonie osadnicze tego typu powstawały w Puszczy Bydgoskiej z reguły przy niewielkich mokradłach, czy podmokłych łąkach, które mogły stanowić bazę dla hodowli zwierząt np. owiec. Tak też było w ze wsią Kabat. Rozlokowana została ona na polanie, gdzie znajdowały się niewielkie obniżenia wypełnione glebą organiczną. Od zachodu wieś Kabat sąsiadowała z dużym kompleksem wydm śródlądowych, wśród których znajdowała się najwyższe wzniesienie Puszczy Bydgoskiej – Szwedzka Góra (116 m n.p.m.), o której wcześniej również pisałem.

Domostwa we wsi Kabat rozlokowane były zarówno na polanie w pobliżu Szwedzkiej Góry, jak również bliżej Solca Kujawskiego i Przyłubia. Kabat leżał przy leśnych traktach wiodących z Bydgoszczy do Gniewkowa oraz z Solca do Osieka Wielkiego i Rojewa. 


Przed 1800 r. w leśnej osadzie Trzcianka (niem. Seebruch), należącej administracyjnie do Kabatu, założono wypalarnię wapna. Jako surowiec używano drewna, później z gorszym skutkiem usiłowano stosować torf. Wapno było poszukiwanym produktem potrzebnym przy wznoszeniu budowli hydrotechnicznych Kanału Bydgoskiego i innych budynków na terenie Bydgoszczy. W XIX wieku wieś rozrosła się wskutek napływu kolonistów niemieckich. Spis miejscowości rejencji bydgoskiej z 1833 r. podaje, że we wsi Kabat (niem. Kabott) mieszkało 137 osób (wszyscy ewangelicy) w 21 domach.

Kolejny spis z 1860 r. podaje, że we wsi mieszkało 214 osób (wszyscy ewangelicy) w 28 domach i szkoła ludowa. Przed wybuchem II wojny światowej we wsi mieszkało 217 ewangelików oraz jeden katolik. 

Wysiedlenie wsi Kabat - Powstanie Poligonu Rakietowego


W 1940 r. w związku z budową pod Łęgnowem wielkiej fabryki materiałów wybuchowych DAG Fabrik Bromberg władze niemieckie zdecydowały o utworzeniu poligonu doświadczalnego na polanie zajmowanej przez wieś Kabat. W celu utworzenia poligonu, który służył później do prób rakietowych wielolufowymi wyrzutniami Nebelwerfer, w 1941 roku mieszkańców wsi wysiedlono, a obszar przygotowano do funkcji militarnych, wznosząc m.in. żelbetową wieżę obserwacyjną z lukami obserwacyjnymi chroniącymi przed odłamkami. 
Kabat -  żelbetowa wieża obserwacyjna z lukami obserwacyjnymi
Na poligonie Niemcy planowali wybudować dwie betonowe wieże służące do obserwacji ćwiczeń na poligonie, ale ukończyli tylko jedną. 

Wieża ma charakterystyczny kształt i znajduje się na niewielkim wzniesieniu. To dwupiętrowy budynek z lukami obserwacyjnymi chroniącymi przed odłamkami i dodatkowo zabezpieczonymi stalowymi płytami. Do środka prowadziły stalowe drzwi, których pozostałość po zawiasach zachowały się do dnia dzisiejszego. Na piętro wchodziło się po metalowej drabinie. 

W pracach przygotowawczych dla poligonu doświadczalnego, który funkcjonalnie powiązany był z DAG, uczestniczyli m.in. członkowie Reichsarbeitsdienst tzw. RAD-owcy. Pracowali oni m.in. przy wycince lasu który wcześniej wykupiony został od Lasów Państwowych. 

Powstanie i funkcjonowanie poligonu lotniczego


Po 1945 r. teren dawnej wsi kabat przejęło Wojsko Polskie i urządziło tu poligon lotniczy. Teren otoczono szerokim pasem przeciwpożarowym. W lesie stała wieża kontroli lotów, a na ziemi do dziś odnaleźć można wyorane sylwetki samolotów tzw. cele sylwetkowe, służące jako cel do nalotów lotniczych. 
Kabat - Poligon Lotniczy
Za cel strzelań służyła również opisana powyżej betonowa wieża, która z jednej strony jest praktycznie zburzona do połowy, natomiast z drugiej strony jest ostrzelana. Świadkowie widzieli zawieszone w powietrzu śmigłowce MI-24, które z broni pokładowej prowadziły ostrzał wieży. Na poligonie nadal można znaleźć betonowe ćwiczebne bomby lotnicze, które zrzucane były z nadlatujących samolotów na wyznaczone cele sylwetkowe samolotów. 
Kabat - betonowa bomba lotnicza
Poligon ten funkcjonował do lat 90. XX wieku kiedy to na jego części wybudowano Radiowe Centrum Nadawcze Solec Kujawski.

Radiowe Centrum Nadawcze Solec Kujawski


Na polanie będącej od 1994 r. własnością Lasów Państwowych 4 września 1999 r. uruchomiono Radiowe Centrum Nadawcze. Nad brzegiem naturalnego zbiornika wodnego wznoszą się dwa maszty: 289 i 330 m, którymi na cały kraj i zagranicę emitowany jest Program I Polskiego Radia. Jest to stacja nadawcza fal długich o częstotliwości 225 kHz. Waga obu masztów to 304 tony. Centrum zostało uroczyście uruchomione 4 września 1999 roku. Czas wejścia na szczyt masztu wysportowanej osobie zajmuje jedną godzinę.
Kabat - radiowe centrum nadawcze Solec Kujawski
W pobliżu można odpocząć na urządzonym parkingu. Znaczna część polany oddanej pod użytek RCN, to rozległe wrzosowiska i zagajniki z wieloma gatunkami roślin porastającymi wydmy. W pobliżu znajduje się płytki, ale rozległy dół, który według miejscowej tradycji, jest śladem po eksplozji pocisku rakietowego. 

Cmentarz Ewangelicki Kabat


Obecnie, po niegdyś istniejącej tu wsi Kabat, został tylko cmentarz oraz park z gruszami. Cmentarz Ewangelicki Kabat położony jest ok. 400 m. na zachód od siedziby Radiowego Centrum Nadawczego (RCN). Najłatwiej odmierzyć 170 m. od bramy RCN wzdłuż jedynej drogi do niego prowadzącej. W ten sposób docieramy do niewielkiego zagajnika po lewej i po prawej stronie drogi. Następnie udajemy się w lewo (na zachód) ok. 260 m. w stronę niewielkiego wzniesienia, na którym powinien być widoczny krzyż. 
Kabat - cmentarz ewangelicki
Miejsce to oznaczyłem pinezką na mojej mapie, więc nie powinniście mieć problemu by cmentarz znaleźć. 

Najstarszy znaleziony tu pochówek pochodził z 1886 r. Na miejscy znaleźć można kilka postumentów i obmurowaną mogiłę. Na kilku z prosumentów do dziś odczytać można:
- Hier ruht meine geliebte Tochter Martha Guse geb. 3. Febr. 1875 gest. 10. Decbr. 1886
- Wir freuen uns Euch zu erziehen und sahen euch so schnell ...
- Auguste Pittelkau geb. d. 6. August 188? gest. d. 14. November 1894

Być może z uwagi na wykorzystywanie terenu jako poligon, pozostałe nagrobki cmentarza Ewangelickiego Kabat, zostały zniszczone podczas ostrzału. Dopiero, jak mniemam, przy okazji budowy radiowego centrum nadawczego, dokonano upamiętnienia cmentarza i zamontowano krzyż z okolicznościową tabliczką.

Księga strat z I wojny światowej zawiera następujące nazwiska: Dittmann, Gerth, Hammermeister, Holz, Hoppe, Kaddatz, Klawonn, Kruger, Kuckuck, Ludtke, Petrich, Pinz, Prochnau, Schreiber, Schulz, Teßner, Wendland, Zahn, Zühlke

Księga adresowa z 1928 r. zawiera następujące nazwiska: Dyba (karczma), Herman Böse (nauczyciel), Richard Schmelzers (nauczyciel - 1922-1925).

Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA
GPS: 53°01′08,07″N 18°15′28,80″E

Rowelska Góra - najwyższy szczyt województwa podlaskiego

To nie Góra Cisowa (zwana Suwalską Fudżijamą) czy Góra Zamkowa jest najwyższą góra w województwie podlaskim. Jest nią niepozorna Rowelska Góra.

Rowelska Góra - najwyższy szczyt województwa podlaskiego

Nie każdy ze szczytów Korony Polski jest spektakularny i wcale nie musi. Projekt zdobycia Korony Polski zakłada poznanie całej polski także tych nieturystycznych i rzadko odwiedzanych miejsc. Takim miejscem jest najwyższe wzniesienie województwa podlaskiego


Rowelska Góra to niewielkie wzniesienie o wysokości 298,1 m n.p.m. Wzniesienie to znajduje się w północno-zachodniej części Pojezierza Wschodniosuwalskiego. Niecały kilometr na północny zachód od Rowelskiej Góry leży wieś Wiżajny, natomiast trzy kilometry na południowy wschód leży wieś Rowele. Trafić do tego miejsca nie jest trudno. Wystarczy zjechać z drogi wojewódzkiej nr 651 które przebiega po wzniesieniu. 

Rowelska Góra

Na szczycie Rowelskiej Góry postawiono turbiny Elektrowni Wiatrowej Wiżajny w skład w której wchodzi sześć turbin wiatrowych o mocy 300 kW każda. Łączna moc elektryczna to 1,8 MW. Pozyskana energia przesyłana jest do sieci energetycznej Zakładu Energetycznego Białystok S.A.

Korona Polski – wykaz szczytów

- woj. małopolskie, Rysy 2499 m n.p.m.
- woj. dolnośląskie, Śnieżka 1602 m n.p.m.
- woj. śląskie, Góra Pięciu Kopców (niższy wierzchołek Pilska) 1543 m n.p.m.
- woj. podkarpackie, Tarnica 1346 m n.p.m.
- woj. opolskie, Biskupia Kopa 894 m n.p.m.
- woj. świętokrzyskie, Łysica 612 m n.p.m.
- woj. mazowieckie, Altana 408 m n.p.m.
- woj. łódzkie, Góra Kamieńska 400 m n.p.m.
- woj. lubelskie, Krągły Goraj 389 m n.p.m.
- woj. pomorskie, Wieżyca 329 m n.p.m.
- woj. warmińsko-mazurskie, Dylewska Góra 312 m n.p.m.
- woj. podlaskie, Rowelska Góra 298 m n.p.m.
- woj. wielkopolskie, Kobyla Góra 284 m n.p.m.
- woj. zachodniopomorskie, Szczyt Krajoznawców 245 m n.p.m.
- woj. lubuskie, Góra Żarska 227 m n.p.m.
- woj. kujawsko-pomorskie, Czarna Góra 189 m n.p.m.
 
Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA
GPS: 54°21′14″N 22°53′12″E

Góra Pięciu Kopców - najwyższy szczyt województwa śląskiego

Moja lista zdobytych szczytów Korony Polski się zapełnia. Tym razem kolej na województwo śląskie i jego najwyższe wzniesienie czyli Górę Pięciu Kopców tj. niższy wierzchołek Pilska 1543 m n.p.m. Pomimo, iż zdobywałem górę w maju, na szczycie panowały zimowe warunki. To druga, po Śnieżce, zdobyta w takich warunkach góra z listy Korony Polski.

Góra Pięciu Kopców - najwyższy szczyt województwa śląskiego
Od początku. Czym właściwie jest Korona Polski? Już piszę. Korona Polski to zupełnie niszowy projekt, który zakłada zdobycie 16-stu najwyższych wzniesień każdego z województw. Na liście znajdą się takie góry jak Rysy, Śnieżka, Łysica ale również mniej znane wzniesienia jak np. Czarna Góra w województwie kujawsko-pomorskim.


Projekt Korony Polski to bardzo ciekaw pomysł na podróżowanie po całej Polsce. Można odwiedzić miejsca zupełnie nieoczywiste. To świetna okazja do poznania każdego zakątku naszego kraju. 

Najwyższe wzniesienie województwo śląskiego

Góra Pilsko jest drugim po Babiej Górze co do wysokości szczytem w Beskidzie Żywieckim (na słowacki nazwany Beskidem Orawskim / Oravské Beskydy). Nazwą Pilsko określa się nie tylko główny szczyt 1557 m n.p.m., w całości leżąca po słowackiej stronie, ale również cały jej masyw. To właśnie jeden jej z wierzchołków - Góra Pięciu Kopców, jest najwyższym wzniesieniem w województwie śląskim. 

Skąd pochodzi nazwa Góry Pilsko

Istnieje kilka teorii dotyczących pochodzenia nazwy Pilsko. Może ona pochodzić od dawnej, pojawiającej się w XVIII-wiecznych dokumentach nazwy podszczytowej hali Pielsko, ta zaś od nazwiska właściciela, Piela. Może też pochodzić od dawnego określenia miejsca piłowania, czyli pozyskiwania drewna. 

Góra Pięciu Kopców - najwyższy szczyt województwa śląskiego

Ludowy przekaz wiąże nazwę z opijaniem się orawskich zbójników, którzy mieli zbierać się na szczycie. Po raz pierwszy w druku nazwę Pilsko podaje w 1721 r. ks. Gabriel Rzączyński. Był on także pierwszym odnotowanym zdobywcą szczytu.

Wejście na Pilsko

Wyruszałem z parkingu w Korbielowie. W samym centrum, przy knajpie, jest parking płatny, ale ja wybrałem ten wyżej położony zaraz przy żółtym szlaku. Jest on darmowy, a po sezonie nie było trudno o miejsce (współrzędne parkingu: 49.571088, 19.337513).

Zaraz po wyjściu z parkingu, po kilkuset metrach asfaltowej drogi, szlak skręca w las a dalej już tylko po kamieniach pod górę. W połowie drogi dochodzimy do zielonego szlaku który również prowadzi z Korbielowa. Od tego miejsca ok. 40 minut dzieli nas od schroniska na Hali Miziowej. Warto tu trochę odpocząć, coś zjeść bo przed nami najtrudniejszy i najbardziej stromy fragment szlaku by wejść na Górę Pięciu Kopców a następnie, już po stronie Słowackiej, zdobyć Pilsko. 

Korona Polski – wykaz szczytów

- woj. małopolskie, Rysy 2499 m n.p.m.
- woj. dolnośląskie, Śnieżka 1602 m n.p.m.
- woj. śląskie, Góra Pięciu Kopców (niższy wierzchołek Pilska) 1543 m n.p.m.
- woj. podkarpackie, Tarnica 1346 m n.p.m.
- woj. opolskie, Biskupia Kopa 894 m n.p.m.
- woj. świętokrzyskie, Łysica 612 m n.p.m.
- woj. mazowieckie, Altana 408 m n.p.m.
- woj. łódzkie, Góra Kamieńska 400 m n.p.m.
- woj. lubelskie, Krągły Goraj 389 m n.p.m.
- woj. pomorskie, Wieżyca 329 m n.p.m.
- woj. warmińsko-mazurskie, Dylewska Góra 312 m n.p.m.
- woj. podlaskie, Rowelska Góra 298 m n.p.m.
- woj. wielkopolskie, Kobyla Góra 284 m n.p.m.
- woj. zachodniopomorskie, Szczyt Krajoznawców 245 m n.p.m.
- woj. lubuskie, Góra Żarska 227 m n.p.m.
- woj. kujawsko-pomorskie, Czarna Góra 189 m n.p.m.
 
Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA
GPS: 49°31′38″N 19°19′06″E

Fort XV im. Henryka Dąbrowskiego w Toruniu - Twierdzy Toruń

Kolejna wycieczka przybliżająca fortyfikacje Twierdzy Toruń. Tym razem zapraszam Was do Fortu XV im. Henryka Dąbrowskiego (Fort Hermann von Salza) na toruńskim Rudaku. Miejsce o tyle ciekawe, iż jest to największy fort Twierdzy Toruń i jeden z ostatnich fortów typu biehlerowskiego.

Pancerne stanowisko obserwacyjne P.B.St. 87 na prawym schronie pogotowia
Obszar bliski granicy rosyjskiej był teoretycznie najbardziej narażony. Podmokły, nadwiślański teren, był jednak relatywnie łatwy do obrony. Dlatego nie przewidziano tu bardzo silnych fortyfikacji. Jedynie wydatny pagórek przy linii kolejowej umocniono największym toruńskim fortem XV.

Fort VX Henryk Dąbrowski zyskał swoje miano w okresie dwudziestolecia międzywojennego. W czasach pruskich był oznaczony numerem VII Herman von Salza. Był to jeden z ostatnich fortów typu biehlerowskiego (nazwany tak od twórcy tej koncepcji fortyfikacji - Hansa Alexisa von Biehler) wzniesiony na terenie całego cesarstwa. Prace projektowe trwały od 1880 roku, budowlane zaś w latach 1882-1885. Fort Zwrócony czołem w kierunku pobliskiej granicy z Rosją, osłaniał równocześnie linię kolejową biegnącą po jego lewym stoku. Linia ta była niezwykle ważna z punktu widzenia strategicznego, jako że łączyła systemy komunikacyjne Niemiec i Rosji (linię Berlin - Królewiec oraz późniejszą Poznań - Wystruć z Koleją Warszawsko - Wiedeńską i Warszawsko - Petersburską). Tym samym warownia przejęła częściowo funkcję Fortu Kolejowego położonego kilometr bliżej centrum twierdzy. Fort był największym gabarytowo w całej twierdzy (rozpiętość szyi wynosiła około 290 m). Był też jedynym w całej twierdzy fortem dwuwałowym na całym przebiegu czół i barków (wał wysoki dla artylerii, wał niski dla piechoty). Modernizacje nastąpiły w latach 1889-93, 1905 i 1914.

Kominek w pomieszczeniu żołnierskim - Fort XV Toruń

Remiza artyleryjska na lewym barku

W latach 1920-22 w forcie umieszczono część Obozu Internowanych na 11 i zakwaterowano tu żołnierzy z armii Wrangla. W 1923 roku ulokowano tu 8. baterie przeciwlotniczą oraz 1. kompanię Centrum Szkolenia Strzelców. W okresie okupacji hitlerowskiej umieszczono tu część Stalagu XX-A. Jednak oprócz szeregowych żołnierzy brytyjskich i francuskich zakwaterowano tu także oficerów (pełnił więc także funkcję oflagu). Od lutego 1945 roku mieścił się tu obóz pracy dla internowanych osób pochodzenia niemieckiego. 

Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA
GPS: 52°59′58,47″N 18°38′52,51″E