Okiem Obiektywu: zamek krzyżacki
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą zamek krzyżacki. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą zamek krzyżacki. Pokaż wszystkie posty

25 sty 2022

Zamek krzyżacki w Kowalewie Pomorskim

Województwo kujawsko-pomorskie obfituje w liczne zamki krzyżackie i ich pozostałości. To przecież tu, pod Toruniem, w samym centrum dzisiejszego województwo kujawsko-pomorskiego, pojawiło się pierwszych siedmiu rycerzy z czarnymi krzyżami. Książę Konrad Mazowiecki nadał im wąski skrawek lądu pomiędzy Brzozą a ujściem Zielonej Strugi do Wisły, gdzie w rejonie Małej Nieszawski się osiedlili. Z uwagi, iż tu właśnie, jest moje stałe miejsce zamieszkania (kilka kilometrów od Małej Nieszawki), nie może zabraknąć tematów związanych z Krzyżakami. Dziś zapraszam Was nieco dalej od Torunia. Zapraszam Was na Zamek Krzyżacki w Kowalewie Pomorskim.    
 
Zamek krzyżacki w Kowalewie Pomorskim
 
Zamek w Kowalewie (obecnie Kowalewo Pomorskie) został wniesiony na wysokim brzegu jeziora przy ujściu rzeczki Strugi, dopływu Drwęcy, na północny zachód od osady, która otrzymała prawa miejskie w 1286 roku. Z czasem jezioro zaczęło wysychać. 


Był to zamek konwentualny, regularny i trójczłonowy. Zbudowany został z kamieni polnych i cegły. Składał się z zamku głównego i dwóch przedzamczy wewnętrznego i zewnętrznego. Budowę rozpoczęto około 1280 roku, a ukończono na początku XIV wieku. Już w 1278 roku wymieniony jest pierwszy urzędujący komtur - brat Rudolf. Zamek leżał na szlaku Toruń-Brodnica, 12 km na północny zachód od Golubia. 

Zamek główny, czteroskrzydłowy, miał kształt regularnego czworoboku z małym dziedzińcem w środku, wokół którego biegły krużganki komunikacyjne. Układ i funkcje poszczególnych pomieszczeń w kilkukondygnacyjnych skrzydłach nie są dokładnie znane. W skrzydle północnym na piętrze mieściło się mieszkanie komtura i dormitorium braci oraz przejście gankiem do wieży danskera nad jeziorem. W skrzydle południowym (od strony przedzamczy) mieściła się kaplica i prawdopodobnie kapitularz. Tutaj również znajdował się wjazd bramny na dziedziniec zamku, flankowany wieżą wartowniczą, Prowadził z przedzamcza wewnętrznego poprzez bramy, most nad fosa i obszerne międzymurze otaczające zamek główny, szczególnie z trzech stron (południowej, wschodniej i zachodniej). Pozostałe pomieszczenia konwentu: refektarz, infirmeria czy kancelaria i pokoje gościnne zapewne mieściły się w powstałych skrzydłach - wschodnim i zachodnim. Na parterze i w piwnicach znajdowały się pomieszania gospodarcze, składy żywności, kuchnia, piekarnia, browar i zwyczajowo zbrojownia. Na wyższych kondygnacjach zapewne - spichrze i ganki obronne.
 
Kowalewo Pomorskie - Zamek krzyżacki
 
Mury międzymurza otaczającego zamek posiadały trzy narożna półokrągłe baszty otwarte do wewnątrz (oprócz narożnika południowo-wschodniego).

Na południe, otoczone fosami i ufortyfikowane murami i basztami, rozciągały się przedzamcza. Przedzamcze wewnętrzne, mniejsze, miało kształt zbliżony do trapezu i w części południowej (w narożach i w środku) muru obwodowego posiadało trzy baszty otwarte do wewnątrz.
 
Mury obronne Kowalewo Pomorskie
 
Większe przedzamcze zewnętrzne (zapewne późniejsze) miało kształt zbliżony do prostokąta. Podobnie, w narożach części południowej murów, miało dodatkowe umocnienia, ale typu bastionowego.

Przedzamcza mieściły budynki mieszkalne służby i rożne zabudowania gospodarcze: stajnie, kuźnie, stodoły, obory, spichlerze, magazyny, karwan, warsztaty itd. W inwentarzach wymienia się także winnice.

Fosy zamku i przedzamczy od strony miasta (wschodniej) były wkomponowane w system fortyfikacji miejskich. Systemy obronne zamku i miasta były połączone.
 

Zdobycie Zamku krzyżackiego w Kowalewie Pomorskim

 
W 1330 roku zamek oblegały wojska Władysława I Łokietka, podczas najazdu na ziemię chełmińską, jednak nie zdołały go zdobyć.

We wrześniu 1341 roku wielki mistrz Ditrich von Altenburg prowadził rokowania na zamku z legatem króla Węgier. 
 
Kowalewo Pomorskie
 
Po zwycięstwie grunwaldzkim w 1410 roku polskie wojska zajęty zamek, ale został odbity przez Krzyżaków już w październiku tego roku przy pomocy oddziałów inflanckich.

Wojna „głodowa" w 1414 roku spowodowała duże szkody i spustoszenia w komturii kowalewskiej. Podczas wojny „golubskiej" w 1422 roku Krzyżacy spalili miasto przed nadciągającymi wojskami polskimi. W wyniku ośmiodniowego oblężeni, na przełomie sierpnia i wrześni, zdołano opanować tylko jedno przedzamcze i zarządzono odwrót.
 
Kościół św. Mikołaja w Kowalewie Pomorskim
 
W 1421 roku komturstwo kowalewskie podporządkowano wójtostwu w Lipienku. Wójt Mikołaj von Bargau otrzymał szersze kompetencje. Podlegał bezpośrednio wielkiemu mistrzowi zakonu w Malborku. W następnych latach pomimo czynionych wysiłków zamek był słabo uzbrojony i miał problemy aprowizacyjne ze względu na spadek produkcji rolno-hodowlanej w folwarkach, podupadłych w wyniku działań wojennych.

W związku z powyższym oddziały Związku Pruskiego nie miały problemów ze zdobyciem zamku w 1454 roku. Komtur salwował się ucieczka do zamku w Brodnicy. Od tej pory do 1772 roku zamek był w rękach polskich i stanowił siedzibę starostów. Zamek został poważnie zniszczony podczas wojny polsko-szwedzkiej. Częściowo remontowany, ulegał dalszej degradacji. W XVIII wieku podupadł, zniszczony wojnami. W XIX wieko posiadał jeszcze mury, ale poddano je rozbiórce na materiał budowlany dla kościoła ewangelickiego budowanego na przedzamczu zewnętrznym. Kościół z kolei rozebrano w XX wieku w okresie międzywojennym i z uzyskanego materiału wybudowano kamienice przy rynku w Kowalewie. 
 

Zamek krzyżacki w Kowalewie Pomorskim dziś.

 
Obecnie na wzgórzu z dawnego zamku krzyżackiego w Kowalewie zachowały się fundamenty czworobocznego budynku, cześć przedmurza zamku głównego i od strony północnej przy zboczu - filar danskera. Ponadto na miejscu, na którym zapewne wznosiła się wieża strażnicza przy wjeździe bramnym na zamek - znajduje się wieża ciśnień.
 
Wieża ciśnień w Kowalewie Pomorskim
 
Na przedzamczach zachowały się pozostałości murów obronnych i narożne umocnienia bastionowego (na podzamczu zewnętrznym).
 
Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA

6 lut 2021

Zamek Krzyżacki w Małej Nieszawce

Castrum Nissoue - nazwany później przez Krzyżaków - Vogelsang czyli Ptasi śpiew. Odwiedziliśmy ruiny zamku krzyżackiego w Małej Nieszawce.
Zamek Krzyżacki w Małej Nieszawce
Ruiny zamku w Małej Nieszawce
Cofamy się do stycznia 1230 roku. Wtedy to ks. Konrad Mazowiecki nadał krzyżakom drewniano-ziemny gródek Castrum Nissoue. Przybywa tu siedmiu rycerzy krzyżackich pod wodzą Hermana Balka w celu objęcia darowanej ziemi na lewym brzegu Wisły. W krótkim czasie po przybyciu Krzyżacy wznoszą drewniane założenie obronne i tworzą okręgi. 

Komturia nieszawska (o której wzmiankowano już w 1255 roku) obejmowała wąski pas ziemi wzdłuż  Wisły od dzisiejszej Brzozy Toruńskiej do ujścia Zielonej Strugi do Wisły z osadami: Stawki, Rudak, Kozibór, Mała i Wielka Nieszawka oraz Piaski.

Około 1300 r. Krzyżacy przystąpili do wznoszenia murowanego zamku na planie czworoboku z bramą wjazdową od południa gdyż ich ówczesna drewniano-ziemna konstrukcja nie gwarantowała jednak wystarczającego bezpieczeństwa. Po zajęciu przez Zakon Krzyżacki Pomorza Gdańskiego i pogorszeniu stosunków z Polską, wzrosło strategiczne znaczenie tego miejsca pełniącego odtąd rolę przyczółku ułatwiającego inicjowanie krzyżackich wypraw na należącą do Korony ziemię kujawską.


Prace nad budową zamku wstrzymano na czas działań wojennych prowadzonych przeciw Polsce Władysława Łokietka, a następnie wznowiono w roku 1332 i kontynuowano do lat 80. XIV stulecia.

Posiadłości krzyżackie na lewym brzegu Wisły spędzały sen z oczu kolejnym władcom Polski, dlatego przy okazji rokowań w 1414 r. w Grabowie i w 1416 r. w Wieluniu występowali o jej zwrot. Dopiero traktat pokojowy w 1422 r. nad jeziorem Mełno w Ziemi Chełmińskiej zawarty pomiędzy królem Władysławem Jagiełłą i wielkim mistrzem Pawłem von Russdorf doprowadził do zwrotu spornych ziem. Na mocy Pokoju Mełneńskiego Krzyżacy zobowiązali  się do rozebrania zamku krzyżackiego w Nieszawie (co dokonali około 1424 r.) i zrzekli się swych praw do wszystkich obszarów położonych na lewych brzegu rzeki Wisły. W ten sposób zakon krzyżacki stracił swój przyczółek i schronienie dla swoich wypraw łupieżczych przeciwko Polsce.

W latach 1431-35 Krzyżacy nadal jednak trzymają w swoich rękach bezprawnie Zamek Dybów oraz rozebrany zamek krzyżacki w Nieszawie. Pokój w Brześciu Kujawskim w 1435 r. definitywnie przyznaje oba zamki Koronie i Krzyżacy zamki opuszczają. Od owego czasu zamek w Nieszawie a raczej to co z niego zostało po rozbiórce nie odegrał żadnej historycznej roli powoli ulegając dalszym zniszczeniom.
Ruiny zamku w Małej Nieszawce
Zamek Krzyżacki w Małej Nieszawce
Uwaga! W terenie nie ma żadnej informacji o lokalizacji ruin zamku a teren zamku leży na terenie prywatnym i strzeże go "komtur" z wielkim psem.

Ciekawostka: dziś nie jest znane położenie pierwszej zakonnej siedziby na ziemiach polskich, przypuszcza się, iż znajdowała się ona w okolicach obecnego dworca PKP Toruń Główny. 

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

7 kwi 2019

Zamek w Złotorii

Zamek w Złotorii – zamek położony w Złotorii, u ujścia Drwęcy do Wisły, powstały w połowie XIV w. Jedna z ważniejszych warowni w strefie konfliktów polsko-krzyżackich, obecnie w stanie ruiny.

Złotoria - Zamek Krzyżacki

W maju 1411 roku na polu w pobliżu zamku wymieniono opieczętowane dokumenty I Pokoju toruńskiego, na podstawie którego zamek powrócił do Królestwa Polskiego, a Krzyżacy zobowiązali się wypłacić odszkodowanie za jego zniszczenie w wysokości około 3 ton srebra.

Złotoria - Zamek Krzyżacki
Złotoria - Zamek Krzyżacki
 

23 gru 2016

Zamek Dybowski - Kolejna wizyta

The English version of this post can be found at the bottom of the page.

Odwiedzając ruiny Zamku Dybowskiego, znajdującego się zaledwie kilkaset metrów od centrum Torunia, można przenieść się w czasie do fascynującej historii tego miejsca. Pomimo swojego niewielkiego rozgłosu wśród turystów, zamek ten kryje wiele interesujących opowieści.


Do ruin Zamku Dybowskiego mam niespełna 1000 metrów. Pomimo, że zamek znajduję się w granicach administracyjnych Torunia - nie cieszy się on wielką popularnością wśród licznych turystów odwiedzających gród Kopernika.

Zamek Dybowski został wzniesiony w latach 1424–1428, za panowania Władysława Jagiełły. To wyjątkowe miejsce zyskało na znaczeniu, kiedy wokół zamku zaczęła rozwijać się osada Nieszawa, konkurująca z pobliskim Toruniem. Jednak w 1431 roku, wojska Torunia i Krzyżaków zdobyły zamek i zniszczyły Nieszawę. Krzyżacy szybko zrekonstruowali zamek i umocnili go swoją załogą. Dopiero po pokoju w Brześciu Kujawskim w 1435 roku zamek powrócił do Polski, wraz z lewym brzegiem Wisły.
 
 
 
 
Od 1456 roku Zamek Dybowski stał się siedzibą starostów królewskich. W okresie tym przekształcono go częściowo na cele gospodarcze, co obejmowało nawet funkcję komory celnej. W 1460 roku, na żądanie toruńskich mieszczan, mieszkańców Nieszawy przeniesiono 30 km w górę Wisły, a powstało nowe miasto o nazwie Nowa Nieszawa. To posunięcie miało na celu zmniejszenie konkurencji w handlu dla Torunia.
 
 
 
 

Zamek Dybowski zyskał także sławę dzięki wydarzeniom roku 1813, kiedy to czterdziestu Francuzów pod dowództwem porucznika Savary wytrzymało trzymiesięczne oblężenie Rosjan. Ostatecznie kapitulowali wraz z Toruniem. Ta niezwykła obrona zamku podczas wojen napoleońskich dodaje mu pewnej legendy i prestiżu.

Stan obecny Zamku Dybowskiego


Dziś, Zamku Dybowskiego możemy podziwiać w formie imponujących ruin. Zachowały się mury obwodowe, 2-kondygnacyjna wieża bramna i fragmenty obwarowań. Choć zamek nie jest już miejscem zamieszkanym, to jego historia nadal fascynuje.

Prace konserwatorskie


Pierwsze prace renowacyjne na zamku miały miejsce w 1935 roku, kiedy wyznaczono dozorcę, który miał nadzorować stan obiektu. W 1936 roku przeprowadzono również pewne prace konserwatorskie. Badania archeologiczne rozpoczęto na zamku 22 czerwca 1998 roku i prowadzono je przez kolejne lata, aż do 2001 roku, na zlecenie Zarządu Miasta Torunia pod kierunkiem Lidii Grzeszkiewicz-Kotlewskiej. Te badania pozwoliły na odkrycie wielu fascynujących szczegółów z historii zamku.

Odwiedzając Zamku Dybowskiego, można nie tylko zanurzyć się w przeszłość, ale także docenić prace konserwatorskie, które pozwalają na zachowanie tego ważnego dziedzictwa kulturowego. Mimo swojej małej popularności w porównaniu z innymi atrakcjami Torunia, to miejsce oferuje niezwykłą podróż w czasie i przestrzeni, pozostawiając turystom wiele do przemyślenia.

Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA

---

Visiting the ruins of Dybowski Castle, located just a few hundred meters from the center of Toruń, allows you to take a journey through the fascinating history of this place. Despite its relatively low profile among tourists, this castle holds many intriguing tales.

To reach the ruins of Dybowski Castle, it's a short walk of approximately 1,000 meters. Despite the fact that the castle is within the administrative boundaries of Toruń, it doesn't enjoy great popularity among the numerous tourists who visit the city of Copernicus.

Dybowski Castle was constructed between 1424 and 1428 during the reign of Władysław Jagiełło. This unique site gained significance as a settlement named Nieszawa developed around the castle, competing with the nearby Toruń. However, in 1431, the forces of Toruń and the Teutonic Knights captured the castle and destroyed Nieszawa. The Teutonic Knights swiftly restored the castle and fortified it with their garrison. It wasn't until the Treaty of Brześć Kujawski in 1435 that the castle returned to Polish control, along with the left bank of the Vistula River.

From 1456, Dybowski Castle served as the residence of royal stewards. During this period, it underwent partial transformations for economic purposes, including the establishment of a customs chamber. In 1460, at the request of the Toruń townspeople, the residents of Nieszawa were relocated 30 kilometers up the Vistula River, resulting in the creation of a new town called Nowa Nieszawa, with the aim of reducing competition in trade for Toruń.

Dybowski Castle also gained fame in 1813 when forty French soldiers, led by Lieutenant Savary, withstood a three-month-long siege by the Russians. They eventually surrendered along with Toruń. This remarkable defense during the Napoleonic Wars added to the castle's legend and prestige.

Current State of Dybowski Castle

Today, Dybowski Castle stands as an impressive set of ruins. The defensive perimeter walls, a two-story gate tower, and sections of fortifications have survived. While the castle is no longer inhabited, its history continues to captivate.

Conservation Efforts

The first restoration work on the castle took place in 1935 when a caretaker was appointed to oversee the site. In 1936, some conservation efforts were also carried out. Archaeological excavations at the castle began on June 22, 1998, under the direction of Lidia Grzeszkiewicz-Kotlewska on behalf of the City of Toruń authorities. These excavations continued through successive summer seasons until 2001. These efforts led to the discovery of numerous fascinating details from the castle's history.

Visiting Dybowski Castle allows you not only to immerse yourself in the past but also to appreciate the conservation work that helps preserve this significant cultural heritage. Despite its relatively modest recognition compared to other attractions in Toruń, this place offers a unique journey through time and space, leaving tourists with much to contemplate.