Fort XV im. Henryka Dąbrowskiego w Toruniu - Twierdzy Toruń

Kolejna wycieczka przybliżająca fortyfikacje Twierdzy Toruń. Tym razem zapraszam Was do Fortu XV im. Henryka Dąbrowskiego (Fort Hermann von Salza) na toruńskim Rudaku. Miejsce o tyle ciekawe, iż jest to największy fort Twierdzy Toruń i jeden z ostatnich fortów typu biehlerowskiego.

 

Obszar bliski granicy rosyjskiej był teoretycznie najbardziej narażony. Podmokły, nadwiślański teren, był jednak relatywnie łatwy do obrony. Dlatego nie przewidziano tu bardzo silnych fortyfikacji. Jedynie wydatny pagórek przy linii kolejowej umocniono największym toruńskim fortem XV.

Fort VX Henryk Dąbrowski zyskał swoje miano w okresie dwudziestolecia międzywojennego. W czasach pruskich był oznaczony numerem VII Herman von Salza. Był to jeden z ostatnich fortów typu biehlerowskiego (nazwany tak od twórcy tej koncepcji fortyfikacji - Hansa Alexisa von Biehler) wzniesiony na terenie całego cesarstwa. Prace projektowe trwały od 1880 roku, budowlane zaś w latach 1882-1885. Fort Zwrócony czołem w kierunku pobliskiej granicy z Rosją, osłaniał równocześnie linię kolejową biegnącą po jego lewym stoku. Linia ta była niezwykle ważna z punktu widzenia strategicznego, jako że łączyła systemy komunikacyjne Niemiec i Rosji (linię Berlin - Królewiec oraz późniejszą Poznań - Wystruć z Koleją Warszawsko - Wiedeńską i Warszawsko - Petersburską). Tym samym warownia przejęła częściowo funkcję Fortu Kolejowego położonego kilometr bliżej centrum twierdzy. Fort był największym gabarytowo w całej twierdzy (rozpiętość szyi wynosiła około 290 m). Był też jedynym w całej twierdzy fortem dwuwałowym na całym przebiegu czół i barków (wał wysoki dla artylerii, wał niski dla piechoty). Modernizacje nastąpiły w latach 1889-93, 1905 i 1914.

 

W latach 1920-22 w forcie umieszczono część Obozu Internowanych na 11 i zakwaterowano tu żołnierzy z armii Wrangla. W 1923 roku ulokowano tu 8. baterie przeciwlotniczą oraz 1. kompanię Centrum Szkolenia Strzelców. W okresie okupacji hitlerowskiej umieszczono tu część Stalagu XX-A. Jednak oprócz szeregowych żołnierzy brytyjskich i francuskich zakwaterowano tu także oficerów (pełnił więc także funkcję oflagu). Od lutego 1945 roku mieścił się tu obóz pracy dla internowanych osób pochodzenia niemieckiego. 

 

 

Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA

GPS: 52°59′58,47″N 18°38′52,51″E

Muzeum Twierdzy Toruń otwarte

Co prawda z trzymiesięcznym opóźnieniem lecz Muzeum Twierdzy Toruń jest już otwarte. Zwiedziliśmy Muzeum następnego dnia po jego otwarciu. Czy warto je odwiedzić?

Toruń słynie z Mikołaja Kopernika, urokliwej starówki, pierników i panoramy nad Wisłą, ale w historii zapisał się również bardzo mocno jako twierdza. Znajdowały się tu ważne fortyfikacje, pełniące kluczowe role zarówno za czasów panowania Polaków, jak i Krzyżaków oraz Niemców. Ta część historii Torunia jest mniej znana w Polsce.

Brak szerszej wiedzy dotyczącej szeroko ujętej tematyki Twierdzy Toruń (ukazanej na przestrzeni wieków) był moim zdaniem kluczowym motywem do powstania nowego muzeum w Toruniu i stanowić będzie o sukcesie tej placówki. 

Jeśli bowiem coś słyszeliśmy o Twierdzy Toruń za czasów średniowiecznych, to już całkowicie nie jest znana nam tematyka fortyfikacji z XIX wieku a także za czasów II wojny światowej. 

Warto jednak wiedzieć, iż toruńskie fortyfikacje z XIX wieku to jeden z najlepiej zachowanych w Europie zespołów budowli obronnych, stanowiący niezwykle cenny zabytek architektury militarnej. Zespół obiektów, składający się z fortów, schronów, baterii artyleryjskich i budowli zaplecza, stanowi dużą atrakcję dla miłośników dawnego budownictwa obronnego. Wiele takich ciekawych i szczególnych miejsc już opisywałem 

Dodatkowo atrakcyjności tego przedsięwzięci dodaje fakt, iż nowo powstałe Muzeum Twierdzy Toruń, mieści się dawnych Koszarach Bramy Chełmińskiej, które także były elementem XIX-wiecznego fortecznego systemu obronnego.

Koszary Bramy Chełmińskiej przeznaczone były dla około 160 żołnierzy. Przygotowywano tam również amunicje dla dział ustawionych na wale przykrywającym budynek. Długi, mierzący 113 metrów blok koszarowy, składa się z trzech skrzydeł, mieszczących 16 komór podzielonych na 26 pomieszczeń. Obiekt zabezpieczono przed ogniem artyleryjskim, wylewając nad sklepieniami pomieszczeń ponad metrowej grubości warstwę betonu, skutecznie chroniącą przed wszelkimi stosowanymi wówczas pociskami.

Muzeum można zwiedzać od 5 lutego. Bilet normalny kosztuje 15 zł, a ulgowy 10 zł.

W poniedziałki Muzeum Twierdzy Toruń będzie nieczynne.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

Toruński szlak forteczny - Twierdza Toruń

Trasa prowadzi wokół pierścienia toruńskich fortyfikacji z XIX w. Większość koszar jest mocno zaniedbana. Warto wybrać ten szlak, aby przekonać się, że historycznie Toruń ma coś więcej do zaoferowania niż średniowieczna Starówka.

Szlak turystyczny – pieszy o długości 44 km, oznakowany kolorem czarnym nosi nazwę szlaku fortecznego. Rozpoczyna się na pl. Rapackiego przy BORT PTTK prowadzi do poszczególnych fortów i kończy się przy dworcu PKP Toruń Główny.



Przebieg szlaku jest tak pomyślany, że można włączyć się do zwiedzania fortów w różnych dowolnych jego punktach.

Święto Pułku w Forcie I w Toruniu - Twierdza Toruń

W sobotę 24 sierpnia br. na terenie Fortu I w Toruniu zorganizowano pierwszy piknik historyczny. pn. Święto Pułku.

Podczas imprezy była okazja, by zapoznać się z historią obiektu w czasie jego świetności, kiedy pełnił rolę obiektu militarnego.

Na pikniku zaprezentowały się grupy rekonstrukcyjne odtwarzające różne okresy.