Okiem Obiektywu: zamek bierzgłowski
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą zamek bierzgłowski. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą zamek bierzgłowski. Pokaż wszystkie posty

11 mar 2021

Grodzisko w Skłudzewie: Zaginiona siedziba rycerska, która "zniknęła" na dekady.

Grodzisko w Skłudzewie, aż do początku lat 90. XX wieku, nie było bliżej znane, pomimo wpisu do rejestru zabytków już w 1965 r. Co ciekawe, wskazywana wcześniej lokalizacja grodziska była błędna i dlatego późniejsze badania nie przynosiły jakichkolwiek efektów. Dopiero w 1990 r. grodzisko w Skłudzewie zostało poprawnie zlokalizowane. W tym samym roku wykonano niewielkie badania archeologiczne, określając je jako późnośredniowieczne.

Grodzisko w Skłudzewie

Czym było grodzisko w Skłudzewie?

Grodzisko w Skłudzewie było niewielką warownią, jednakże ze względu na zły stan zachowania i brak materiałów źródłowych, nie można dziś precyzyjnie określić jego pierwotnej funkcji. Z pewnością mamy tu do czynienia z pozostałościami niewielkiego gródka, na którym w późnym średniowieczu znajdowała się zabudowa mieszkalna. Gród broniony był podwójną linią fos, między którymi znajdował się wał ziemny, na szczycie którego zapewne znajdowały się dodatkowe konstrukcje drewniane.

Co odkryli archeolodzy?

Podczas badań archeologicznych w 1991 roku na terenie grodziska, odnaleziono 1222 ułamki naczyń ceramicznych, w tym 124 fragmenty wylewów, 1028 fragmentów brzuśców i 70 fragmentów den. Formy tych naczyń oraz technologia ich wykonania pozwoliły datować grodzisko na XIV-XV wiek.

Z nielicznych przedmiotów żelaznych, jakie odnaleziono, na uwagę zasługują elementy uzbrojenia, w tym dwa groty z trzpieniem bełtów do kuszy, odłamany fragment grotu włóczni lub oszczepu oraz niewielkie fragmenty kolczugi.

Siedziba rycerska i wojenny pożar

Przeglądając średniowieczne źródła pisane dotyczące Skłudzewa, można uznać warownię za siedzibę rycerską. Na początku XV wieku, tj. w latach 1423-1434, Skłudzewo wymieniane jest wśród posiadłości rycerskich ziemi chełmińskiej w prokuratorii bierzgłowskiej.

Skłudzewo Grodzisko

W pierwszej połowie XV wieku wymienianych jest dwóch właścicieli ziemskich Skłudzewa, którzy, jako uczestniczący w krzyżackiej służbie wojskowej, otrzymali odszkodowania za poniesione straty. I tak w 1409 roku Hannos otrzymał 15 grzywien odszkodowania za stratę konia w wyprawie na Dobrzyń, a Dytrych z tego powodu otrzymał rekompensatę w wysokości 5 grzywien.

Podczas polsko-krzyżackiej "wojny głodowej" w 1414 roku Skłudzewo i prawdopodobnie sam gródek został zniszczony przez wojska Władysława Jagiełły, bowiem szkody wojenne w tej miejscowości oszacowano na astronomiczną wówczas kwotę 1000 grzywien.

Wesprzyj odkrywanie "zaginionych" miejsc!

Takie historie, jak ta o grodzisku w Skłudzewie, to sól moich podróży. Miejsca ukryte, zapomniane, z błędną lokalizacją na mapie - to one napędzają mnie do działania. Jeśli cenisz takie niszowe reportaże i chcesz, abym mógł tworzyć ich więcej, możesz postawić mi wirtualną kawę na Zrzutce.

A może sam planujesz wyprawę po Kujawsko-Pomorskiem i szukasz kogoś, kto podpowie Ci, jak trafić do takich perełek? Sprawdź moje konsultacje podróżnicze!


Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

8 mar 2021

Grodzisko w Rzęczkowie: Zapomniane centrum władzy, które strzegło pradoliny Wisły.

Powiat toruński znany jest głównie z gotyckich zamków i kościołów. Niesłusznie! W ich cieniu pozostają znacznie starsze, tajemnicze grodziska. Po ostatniej wizycie w grodzisku Kamieniec (Czarnowo) dziś opowiem Wam o grodzisku w Rzęczkowie.

Grodzisko w Rzęczkowie

Historia badań w Rzęczkowie

Pierwsza wzmianka dotycząca grodziska w Rzęczkowie znajduje się w urzędowym spisie obiektów sporządzonym przez Muzeum Prowincjonalne w Gdańsku w końcu XIX w. Przygotowano ją na podstawie pierwszych badań wykopaliskowych. Grodzisko w Rzęczkowie położone jest w południowo-zachodniej części ziemi chełmińskiej. Znajduje się na skraju dwóch form geologicznych: pradoliny rzeki Wisły oraz wysoczyzny morenowej płaskiej, wzniesionej na wysokości około 65 m n.p.m.

Grodzisko w Rzęczkowie to obiekt jednoczłonowy, tak zwany pierścieniowaty, o widocznej koronie wału obronnego. Szerokość grodziska po stronie wschodniej wynosi około 20 metrów, natomiast po stronie zachodniej zaledwie 8 metrów.

Pierwszą próbę określenia chronologii grodziska podjęto w latach dwudziestych XX wieku. Ustalono wówczas szerokie ramy czasowe funkcjonowania obiektu - od początku VIII do początku XII wieku, co spowodowało, że grodzisko w Rzęczkowie datowano ogólnie na czasy wczesnego średniowiecza. Dopiero w wyniku badań przeprowadzonych w roku 1965 zaproponowano "wąską" chronologię, która obejmować miała jedną fazę osadniczą przypadającą na 2 połowę X wieku.

Rezultaty badań z 1989, 1990 i 1992 roku umożliwiły wydzielenie trzech faz zasiedlania obiektu. W tym celu wykorzystano między innymi analizę radiowęglową. I faza zasiedlenia - przedgrodowa, jest datowana na wiek IX do połowy X. II faza (grodowa) datowana jest na 2 połowę X - X/XI wiek. III faza datowana jest na 2 połowę XI wieku.

Strategiczne "Oko" na pradolinę Wisły

Dotychczasowe badania grodziska w Rzęczkowie nie pozwalają na jednoznaczną ocenę jego funkcji. Biorąc jednak pod uwagę datowanie grodziska na 2 połowę X wieku, stanowił on jedno z ogniw sieci grodowej istniejącej w tym czasie na terenie ziemi chełmińskiej. Przypuszczać można, że stanowił on zapewne centrum mikroregionu osadniczego.

Widok z Grodziska w Rzęczkowie

Położenie grodu tuż na stromym zboczu w brzegowej strefie wysoczyzny dawało możliwość kontrolowania rozciągającej się 15 m niżej pradoliny Wisły. Przy dobrej widoczności i przejrzystości powietrza, widoczność z tego miejsca sięgać mogła do 10 km! Przypuszczać można, iż grodzisko w Rzęczkowie posiadało kamienną wieżę, która mogła łączyć funkcję wieży sygnalizacyjno-obserwacyjnej z bramą grodu. Wieża ta także mogła pełnić funkcję punktu orientacyjnego na trasie szlaku handlowego. Szlak ten prawdopodobnie prowadził z Kujaw do Pomezanii, mógł wkraczać na ziemię chełmińską w okolicy Czarnowa i dalej biec na północny zachód aż do Rzęczkowa.

Kres funkcjonowania grodu w Rzęczkowie przypada na schyłek XI wieku. Prawdopodobnie dokonała się translokacja ośrodka obronnego z Rzęczkowa do Zamku Bierzgłowskiego.

Odkrywaj ze mną historię regionu!

Gotyckie zamki to jedno, ale dla mnie to takie miejsca jak Rzęczkowo są prawdziwymi perełkami. Odkrywanie śladów pierwszych Piastów w mojej okolicy to czysta pasja. Jeśli chcesz wesprzeć moje lokalne, historyczne wyprawy, możesz postawić mi kawę na Zrzutce.

A jeśli planujesz wycieczkę po Kujawsko-Pomorskiem i szukasz gotowych tras śladami grodzisk i zamków, sprawdź moje konsultacje podróżnicze!


Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

23 mar 2020

Wąwóz w Leszczu: Tajemniczy jar, gród Prusa Pipina i leśny skarb Kujaw

Osobliwa nazwa Wąwozu w Leszczu pochodzi od niemieckiego nazwiska właścicieli – Hezelecht. Nazwisko to w XV wieku uległo spolszczeniu na Leskich, a ich rodowe gniazdo nazwano Leszcz.

Malowniczy Wąwóz w Leszczu porośnięty lasem

Dziś zabieram Was na wschodni skraj miejscowości Leszcz w województwie kujawsko-pomorskim, gdzie znajduje się malowniczy jar, utworzony przez przepływający ciek wodny oraz liczne dopływające strumienie. Krawędzie jaru są dość strome i porośnięte gęstym lasem, co nadaje mu tajemniczego charakteru. Na jednym z jego brzegów kryją się relikty dawnego grodu, którego historia sięga czasów pogańskich Prusów i Krzyżaków.

Jar w Leszczu – spacer zielonym szlakiem

Leśna ścieżka prowadząca przez Jar w Leszczu

Spacerując zielonym szlakiem pieszym, który prowadzi z Zamku Bierzgłowskiego, nagle natrafiamy na rzadko spotykaną w tej okolicy formę terenu – głęboki, tajemniczy jar. Dnem wąwozu, którym niegdyś płynął wartki strumyk, dziś biegnie malownicza leśna droga. To idealne miejsce dla miłośników wszelkich form aktywności fizycznej – od spacerów, przez bieganie, aż po nordic walking.

Gród legendarnego Prusa Pipina

Pozostałości grodziska Prusa Pipina w Wąwozie w Leszczu

Wspomniane wcześniej grodzisko to pozostałość po warowni, która funkcjonowała tu w XIII–XIV wieku. Jej strategiczne położenie na wysokim brzegu jaru zapewniało doskonałą kontrolę nad okolicą. Wielu historyków identyfikuje to miejsce jako dawny gród legendarnego Prusa Pipina, wodza wywodzącego się z Pomezanii. Po zdobyciu grodu na Prusach, Krzyżacy, doceniając jego walory obronne, wznieśli w tym miejscu swoją strażnicę, która strzegła ich nowo nabytych ziem.

Czy powstanie rezerwat przyrody "Wąwóz Leszcz"?

To, co czyni to miejsce wyjątkowym, to nie tylko historia, ale przede wszystkim niezwykle cenna przyroda. Mieszkańcy Zamku Bierzgłowskiego podpisy pod petycją, aby Wąwóz Leszcz wraz z otaczającym go lasem został objęty ochroną jako rezerwat przyrody.

Las w wąwozie to grąd - rzadki dziś typ wielogatunkowego i wielowarstwowego lasu liściastego, w którym dominują potężne graby i dęby. Obszar ten jest cenny przyrodniczo ze względu na występowanie wielu gatunków roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną, w tym licznie kwitnącej lilii złotogłów oraz rzadkiego jarzębu brekinii. Utworzenie rezerwatu pomogłoby chronić to naturalne dziedzictwo dla przyszłych pokoleń.

Las grądowy w Wąwozie Leszcz, potencjalny rezerwat przyrody
Bujna roślinność i stare drzewa w Wąwozie Leszcz

Okiem Obiektywu: Porady dla odwiedzających

  • Jak dotrzeć? Najlepiej rozpocząć spacer przy Zamku Bierzgłowskim i podążać za zielonym szlakiem. To około 2-3 km malowniczej trasy.

  • Kiedy jechać? Wąwóz jest najpiękniejszy wiosną, gdy dno lasu pokrywa dywan z zawilców, oraz jesienią, kiedy liście mienią się setkami barw.

  • Co zabrać? Ścieżki bywają błotniste, zwłaszcza po deszczu. Dobre, nieprzemakalne buty to podstawa. Nie zapomnij też aparatu – to niezwykle fotogeniczne miejsce!

Ze względu na naturalny charakter lasu, teren ten ma także duże znaczenie edukacyjne. Droga biegnąca przez wąwóz jest jedną z wizytówek gminy Łubianka, stanowiąc atrakcję zarówno dla mieszkańców, jak i turystów.

Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA

Aktualizacja: 25.08.2025 r.