Okiem Obiektywu: cichociemni
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą cichociemni. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą cichociemni. Pokaż wszystkie posty

10 sty 2026

Gen. Elżbieta Zawacka Zo - jedyna kobieta wśród cichociemnych. 17 lat od odejścia legendy Torunia.

Elżbieta Zawacka miała być nauczycielką, ale została generałem. Jedyna cichociemna. Mówią o niej bohaterka, a ona powtarzała, że nie lubi tego słowa.

Film Emisariuszka o gen. Elżbiecie Zawackiej
Dziś mija dokładnie 17 lat - 10 stycznia 2009 r., zmarła w Toruniu gen. Elżbieta Zawacka

17 lat temu odeszła legenda - gen. Elżbieta Zawacka

Kurierka i emisariuszka KG ZWZ-AK, jedyna kobieta wśród legendarnych cichociemnych. Człowiek o stalowej woli, która po wojnie musiała zmierzyć się z brutalnością komunistycznego więzienia.

Urodziła się 19 marca 1909 r. w Toruniu. Studiowała na Uniwersytecie Poznańskim, a po studiach pracowała jako nauczycielka, jednocześnie działając jako komendantka Regionu Śląskiego Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Od początku wiedziała, że w obliczu zagrożenia nie będzie stać z boku.

Brała udział w kampanii polskiej 1939 r., a następnie natychmiast weszła w struktury rodzącej się konspiracji. To ona kierowała łącznością Okręgu Śląskiego ZWZ, by wkrótce stać się jedną z najważniejszych postaci służby kurierskiej.

Znana pod pseudonimem Zo, przeszło sto razy nielegalnie przekraczała granice, niosąc meldunki i wiadomości, które decydowały o losach kraju. Wyobraźcie sobie tę odwagę - każda taka podróż to igranie ze śmiercią, a ona robiła to raz za razem, szkoląc przy tym kolejne pokolenia kurierów.

Misja Elizabeth Watson
Jej najsłynniejszy rajd wiódł przez całą Europę - od Niemiec po Londyn

Jej najbardziej niesamowita misja wiodła przez Niemcy, Austrię, Francję i Hiszpanię. Jako Elizabeth Watson dotarła do Londynu 1 maja 1943 roku, by zdać relację gen. Władysławowi Sikorskiemu. Mogła tam zostać, w bezpiecznej Anglii, ale jej serce biło dla Polski. Wróciła tak, jak na cichociemną przystało - skacząc ze spadochronem w nocy z 9 na 10 września 1943 r.

Zo - jedyna kobieta cichociemna

Nawet po upadku Powstania Warszawskiego nie złożyła broni. Kierowała szlakami do bazy w Szwajcarii, a po wojnie włączyła się w struktury konspiracji antykomunistycznej w ramach WiN. Cena, jaką zapłaciła, była ogromna - aresztowanie przez UB w 1951 roku i cztery lata ciężkiego więzienia.

Po odzyskaniu wolności w 1955 r. wróciła do pracy naukowej i pedagogicznej. Doktorat, habilitacja i powrót do rodzinnego Torunia na UMK. To tutaj, w naszym mieście, domknęła się historia tej wielkiej Polki.


W grudniu 1995 r. Elżbieta Zawacka została odznaczona Orderem Orła Białego

W 2006 roku została drugą kobietą w historii Wojska Polskiego mianowaną na stopień generała brygady. Mieszkańcy Torunia uhonorowali ją nie tylko tytułem Honorowej Obywatelki, ale również nazywając jej imieniem jeden z mostów w naszym mieście.

Jeżeli doceniasz moją pracę nad dokumentowaniem historii niezwykłych ludzi i miejsc, możesz postawić mi kawkę lub ciasto na buycoffee.to/okiemobiektywu. Każdy gest pomaga mi tworzyć więcej takich treści!

Powstaje film o jedynej cichociemnej w historii

Historia "Zo" doczekała się uwagi filmowców. Projekt "Emisariuszka. Elżbieta Zawacka Zo" w reżyserii Bartłomieja Żmudy, z Katarzyną Bujakiewicz w roli głównej, to próba oddania hołdu tej niezwykłej kobiecie.

Filmowa opowieść zaczyna się od mrocznej sceny z czasów stalinowskich w Olsztynie. Elżbieta Zawacka wraca z pracy w szkole, otwiera drzwi mieszkania i wpada w ręce funkcjonariuszy bezpieki. To mocne kino o kobiecie, która nigdy się nie ugięła.

Zobacz również inne ciekawe miejsca w mojej okolicy:

9 gru 2019

Most gen. Elżbiety Zawackiej ma już sześć lat

9 grudnia 2013 roku około godziny 14.00 pierwsze samochody przejechały po nowym moście drogowym w Toruniu. Teraz trudno wyobrazić sobie mapę komunikacyjną miasta bez drugiej przeprawy mostowej! 

Most gen. Elżbiety Zawackiej w Toruniu

Budowa tej kluczowej dla miasta inwestycji ruszyła w listopadzie 2010 roku, a zakończyła się w grudniu 2013 roku. Most gen. Elżbiety Zawackiej to ponad 4 km trasy mostowej i dróg dojazdowych, 18 tys. ton konstrukcji stalowej, 8 tys. ton stali zbrojeniowej, 3 tys. ton asfaltu, 65 tys. metrów sześciennych betonu, to najdłuższe w Polsce, 270-metrowe przęsła łukowe i nowatorskie technologie. Nowoczesna, podwieszana konstrukcja oparta na jednej, centralnej podporze w nurcie rzeki, sprawia, że most w niewielkim stopniu ingeruje w naturalne otoczenie. Główna podpora mostu nie zakłóca pierwotnego biegu Wisły i zapewnia zachowanie żeglowności.

Nową przeprawę przez Wisłę cechuje rekordowa rozpiętość przęseł stalowej konstrukcji. Każde z nich ma po 270 m długości i 50 m wysokości (mierzonej od najwyższego punktu łuku do poziomu góry fundamentu podpory). Są to najdłuższe przęsła mostu łukowego w Polsce. Operacja transportu scalonych łuków poprzedzona była długotrwałymi przygotowaniami projektowymi i organizacyjnymi. Uzależniona była od warunków atmosferycznych i hydrologicznych.


To nie jedyna nowinka technologiczna na budowie toruńskiej przeprawy. Nawierzchnia mostu i dróg dojazdowych została wykonana z tzw. asfaltu lanego. Jest on ułożony na wszystkich obiektach inżynierskich, które powstały na trasie mostowej. W sumie zostało wylanych 38524 metrów kwadratowych asfaltu. Na budowę był przewożony w 11 termosach z wytwórni w Grębocinie, miał 220 st. C. Do jego układania był używany specjalistyczny sprzęt, sprowadzony przez firmę Strabag z Niemiec. Pozwalało to na ułożenie asfaltu lanego bezszwowo, czyli bez łączeń technologicznych na styku wykonanych odcinków.

7 grudnia 2013 r. rozpoczęły się dni otwarte nowego toruńskiego mostu, poprzedzające jego oddanie do użytku kierowcom. Mimo mroźnej i wietrznej aury nie zabrakło chętnych do obejrzenia nowej przeprawy z bliska. Dla odwiedzających był gorący bigos i stoiska gastronomiczne. Dla dzieci było wiele atrakcji w namiocie edukacyjnym, a dla wszystkich – koncerty i pokazy taneczne na scenie. Nie zabrakło też wspólnego zdjęcia torunian na tle nowej przeprawy.


9 grudnia 2013 r. o godzinie 11.00 rozpoczęło się uroczyste otwarcie nowego mostu drogowego w Toruniu. Wówczas to przedstawiciele urzędu miasta oraz wykonawcy symbolicznie połączyli trzy flagi: unijną, miejską i narodową. W niebo poleciały balony z flagami, a przy wyjeździe z estakady na pl. Daszyńskiego przedstawiciele instytucji, które przyczyniły się do powstania w Toruniu tak potrzebnej nowej przeprawy zasadzili pamiątkowe dęby.