Góra Rezerwat na Poligonie Toruńskim - dzika przyroda w cieniu historii

Wbrew powszechnym opiniom, że poligon to jedynie „dziury w ziemi i łuski”, jest jednym z najcenniejszych przyrodniczo obszarów regionu. To paradoks, który zawsze mnie fascynował - militarna strefa śmierci, która stała się azylem dla życia. Choć w rejonach upadku pocisków ziemia bywa dosłownie „przeorana”, ogromne połacie stref buforowych, nad którymi jedynie świszczą pociski, zachowały charakter zbliżony do pierwotnej Puszczy Bydgoskiej.

Teren Poligonu Toruńskiego, funkcjonującego dziś jako Centrum Szkolenia Artylerii i Uzbrojenia, jest dla cywilów swoistym „zakazanym owocem”. Brak powszechnego dostępu oraz ograniczona gospodarka leśna sprawiły, że natura od dziesięcioleci rządzi się tu własnymi prawami. To jedna z ważniejszych ostoi wilka, łosia czy bielika w tej części kraju.

To, co wyróżnia ten obszar w skali europejskiej, to rozległe wydmy śródlądowe. Poligon jest jedynym tak dużym obiektem militarnym położonym na wielkopowierzchniowym polu wydmowym. Rzeźba terenu jest tu niezwykle urozmaicona - labirynt piaszczystych wzniesień i dolin sprzyja bioróżnorodności i tworzy krajobraz, który potrafi autentycznie zachwycić.

Warto pamiętać, że jest to jeden z najstarszych poligonów w Europie - cele wojskowe realizowano tu już w XVIII wieku, z przerwami. Wycinka drzew pod potrzeby obserwacyjne odsłoniła unikalny, niemal „pustynny” krajobraz, który do dziś pozostaje przedmiotem badań naukowców z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. Mimo to - wciąż skrywa on wiele tajemnic.

Tajemnica Góry Rezerwat

W południowej części poligonu, w pobliżu nieistniejącej już wsi Popioły (dawniej Aschenort), znajduje się miejsce oznaczone na mapach jako Góra Rezerwat. Historia tej osady sięga czasów Rzeczypospolitej Obojga Narodów, gdy funkcjonował tu folwark. Dziś po wsi pozostały jedynie nazwy i drzewa.

Sama nazwa „Góra Rezerwat” bywa myląca. Nie znajdziemy tu tablic informacyjnych ani formalnie ustanowionego rezerwatu przyrody. Jednak około 700 metrów na wschód od wzniesienia trafiamy do świata, który zupełnie nie pasuje do sosnowej monokultury Puszczy Bydgoskiej. W morzu sosen nagle pojawiają się potężne daglezje, dęby, jesiony i klony.

Ten „nieoficjalny rezerwat” to pamiątka po dawnych eksperymentach leśnych. Jeszcze w czasach zaboru pruskiego, a później w II RP, leśnicy z nieistniejącego już Nadleśnictwa Popioły testowali tu aklimatyzację obcych gatunków. Dziś to swoiste arboretum ukryte w sercu poligonu. Podczas jednej z wypraw zmierzyłem obwód jednej z daglezji - ponad 5 metrów. Drzewo to może pamiętać czasy napoleońskie, a być może jest jeszcze starsze.

Zimowe hartowanie i odporność

Surowe, dzikie tereny takie jak ten są idealnym miejscem do zimowego bytowania. To dla mnie najskuteczniejsza forma budowania odporności - marsz w trudnym terenie, zimno i bezpośredni kontakt z naturą. Przy większym wysiłku organizm warto jednak wspierać także od środka.

Podczas wypraw terenowych, gdy dieta bywa ograniczona, uzupełniam ją produktami polskiej marki Grinday. Przekonuje mnie ich podejście „clean label” - bez zbędnych dodatków, za to z czytelnym składem opartym na standaryzowanych ekstraktach i witaminach.

⚠️ WAŻNE: Poligon Toruński jest terenem czynnym wojskowo. W latach 2025-2026 odbywają się tu intensywne ćwiczenia. Wstęp poza wyznaczonymi strefami jest niebezpieczny i zabroniony.

Zobacz inne miejsca warte odkrycia - MAPA

Love Las: Bluszcz Pospolity wkracza do mojej leśnej oazy

Dzisiaj mam dla was kolejny rozdział mojej leśnej opowieści. Po wielu dniach przygotowań, dzisiaj pragnę podzielić się z wami nowiną – do mojego zzakątka natury zawitał bluszcz pospolity, pełniący rolę polskiej rośliny, naturalnie rosnącej w naszych pięknych lasach.

 

Bluszcz Pospolity: Symbol związku z polską przyrodą

Bluszcz pospolity, znany również jako Hedera helix, to prawdziwy skarb polskich lasów. Jego zielone liście, splatające się w delikatne warkocze, nie tylko dodają uroku otoczeniu, ale także są symbolem związku z naturą naszego kraju. Decyzja o sadzeniu bluszczu w Love Las nie była przypadkowa. Chciałem w pełni oddać hołd polskim ekosystemom, wprowadzając rośliny, które naturalnie występują w naszych lasach.

Proces sadzenia bluszczu odbył się bezproblemowo a poźniejsze obserwowanie, jak te maleńkie roślinki ukorzeniają się w moim lesie, sprawiło, że czuję się jeszcze bardziej połączony z przyrodą. Bluszcz jest nie tylko ozdobą, ale także pełni funkcję ekologiczną, tworząc przyjazne środowisko dla różnorodności fauny i flory.

Polski ogród leśny: Zasady i wartości

W moim Love Lasie stawiam na autentyczność i dbałość o naturalne piękno. Dlatego przy sadzeniu roślin kieruję się zasadą, aby każda z nich była rodzima dla polskich lasów. Chcę, aby mój leśny ogród był mikrokosmosem pełnym życia, w którym harmonijnie współistnieją rośliny charakterystyczne dla miejsca w którym żyjemy.

 

   
To nie tylko projekt dla mnie – to zaproszenie dla was wszystkich do uczestniczenia w tej leśnej podróży. W kolejnych odcinkach mojego kanału na YouTube będziecie mogli śledzić, jak bluszcz rozwija się w Love Lasie, tworząc piękne i gęste zielone runo. Będę również dzielił się z wami praktycznymi wskazówkami dotyczącymi pielęgnacji bluszczu i innych roślin, abyście i wy mogli stworzyć swoje własne polskie ogrody leśne.

Zapraszam was serdecznie do obejrzenia najnowszego filmu na moim kanale, w którym dzielę się szczegółami procesu sadzenia bluszczu i opowiadam, dlaczego ta roślina jest dla mnie tak istotna.

Dziękuję, że jesteście częścią Love Lasu. To dla mnie ogromna radość dzielić się z wami tą przygodą. Czekajcie na kolejne niesamowite odkrycia i rozwój mojego leśnego raju!

Do zobaczenia w Love Lasie.

Witajcie w mojej małej Leśnej Oazie: Love Las

Dzisiaj chcę was zaprosić do niezwykłego miejsca, które jest dla mnie nie tylko inspiracją, ale także moją własną małą oazą spokoju. To jest miejsce, które nazywam "Love Las".

Na moim blogu często dzielę się z wami moimi podróżami i fascynującymi miejscami, jakie odkrywam na całym świecie. Ale dzisiaj chciałbym przedstawić wam coś zupełnie wyjątkowego - mój własny las. Tak, dobrze przeczytaliście, mam swój kawałek natury, który nazywam: "Love Las". 

To niepozorne miejsce, które mieści się na obszarze nieco mniejszym niż 2000 metrów kwadratowych. Oprócz drzew i ogrodzenia, na pierwszy rzut oka nie znajdziecie tutaj zbyt wielu elementów. Ale dla mnie to miejsce ma ogromne znaczenie. Jest to miejsce, w którym łączę się z naturą i czerpię z niej niesamowitą energię.

  
"Love Las" to nie tylko kawałek lasu, to moje laboratorium pomysłów. Tutaj realizuję różne projekty i marzenia. Często dostaje wiele pytań na temat tego, co zamierzam zrobić z tym miejscem, więc chciałbym was wszystkich zaprosić do obserwowania mojej leśnej podróży.

To dopiero początek i mam wiele fascynujących planów. Znajdziecie tu przyszłe odcinki mojego cyklu filmów, które zabiorą was w głąb "Love Las", a także wiele praktycznych wskazówek, porad i opowieści o tym, jak pielęgnuję to miejsce.

Zapraszam was do śledzenia mojego kanału na YouTube, gdzie znajdziecie film, w którym przedstawiłem wam moją małą leśną oazę i pierwsze kroki, jakie podejmuję, aby ją pielęgnować. Mam nadzieję, że "Love Las" stanie się także źródłem inspiracji dla waszych własnych projektów i pasji.

Tak więc, witam was oficjalnie w "Love Las" - moim małym, ale pełnym potencjału lesie, który napełnia mnie spokojem i miłością do przyrody. Bądźcie gotowi na emocjonującą podróż!

Wąwóz w Leszczu: Tajemniczy jar, gród Prusa Pipina i leśny skarb Kujaw

Osobliwa nazwa Wąwozu w Leszczu pochodzi od niemieckiego nazwiska właścicieli – Hezelecht. Nazwisko to w XV wieku uległo spolszczeniu na Leskich, a ich rodowe gniazdo nazwano Leszcz.

Dziś zabieram Was na wschodni skraj miejscowości Leszcz w województwie kujawsko-pomorskim, gdzie znajduje się malowniczy jar, utworzony przez przepływający ciek wodny oraz liczne dopływające strumienie. Krawędzie jaru są dość strome i porośnięte gęstym lasem, co nadaje mu tajemniczego charakteru. Na jednym z jego brzegów kryją się relikty dawnego grodu, którego historia sięga czasów pogańskich Prusów i Krzyżaków.

Jar w Leszczu – spacer zielonym szlakiem

Spacerując zielonym szlakiem pieszym, który prowadzi z Zamku Bierzgłowskiego, nagle natrafiamy na rzadko spotykaną w tej okolicy formę terenu – głęboki, tajemniczy jar. Dnem wąwozu, którym niegdyś płynął wartki strumyk, dziś biegnie malownicza leśna droga. To idealne miejsce dla miłośników wszelkich form aktywności fizycznej – od spacerów, przez bieganie, aż po nordic walking.

Gród legendarnego Prusa Pipina

Wspomniane wcześniej grodzisko to pozostałość po warowni, która funkcjonowała tu w XIII–XIV wieku. Jej strategiczne położenie na wysokim brzegu jaru zapewniało doskonałą kontrolę nad okolicą. Wielu historyków identyfikuje to miejsce jako dawny gród legendarnego Prusa Pipina, wodza wywodzącego się z Pomezanii. Po zdobyciu grodu na Prusach, Krzyżacy, doceniając jego walory obronne, wznieśli w tym miejscu swoją strażnicę, która strzegła ich nowo nabytych ziem.

Czy powstanie rezerwat przyrody "Wąwóz Leszcz"?

To, co czyni to miejsce wyjątkowym, to nie tylko historia, ale przede wszystkim niezwykle cenna przyroda. Mieszkańcy Zamku Bierzgłowskiego podpisy pod petycją, aby Wąwóz Leszcz wraz z otaczającym go lasem został objęty ochroną jako rezerwat przyrody.

Las w wąwozie to grąd - rzadki dziś typ wielogatunkowego i wielowarstwowego lasu liściastego, w którym dominują potężne graby i dęby. Obszar ten jest cenny przyrodniczo ze względu na występowanie wielu gatunków roślin, zwierząt i grzybów objętych ochroną, w tym licznie kwitnącej lilii złotogłów oraz rzadkiego jarzębu brekinii. Utworzenie rezerwatu pomogłoby chronić to naturalne dziedzictwo dla przyszłych pokoleń.

Okiem Obiektywu: Porady dla odwiedzających

• Jak dotrzeć? Najlepiej rozpocząć spacer przy Zamku Bierzgłowskim i podążać za zielonym szlakiem. To około 2-3 km malowniczej trasy.

• Kiedy jechać? Wąwóz jest najpiękniejszy wiosną, gdy dno lasu pokrywa dywan z zawilców, oraz jesienią, kiedy liście mienią się setkami barw.

• Co zabrać? Ścieżki bywają błotniste, zwłaszcza po deszczu. Dobre, nieprzemakalne buty to podstawa. Nie zapomnij też aparatu – to niezwykle fotogeniczne miejsce!

Ze względu na naturalny charakter lasu, teren ten ma także duże znaczenie edukacyjne. Droga biegnąca przez wąwóz jest jedną z wizytówek gminy Łubianka, stanowiąc atrakcję zarówno dla mieszkańców, jak i turystów.

Inne miejsca warte odwiedzenia: MAPA

Aktualizacja: 25.08.2025 r.

Closer – bliżej natury

W Muzeum Podróżników w Toruniu czynna jest wystawa wyjątkowych fotografii Tomasza Gudzowatego.
   

   
Tomasz Gudzowaty debiutował w połowie lat 90., ale jego nazwisko trafiło na czołówki gazet w 1999 roku dzięki pierwszej nagrodzie w kategorii „Przyroda” na World Press Photo. Przed nim po wyróżnienie w najważniejszym międzynarodowym konkursie fotografii prasowej sięgnęło zaledwie kilku Polaków. Pamiętne zdjęcie, przedstawiające dwa młode gepardy tuż przed zabiciem swojej pierwszej ofiary, zostało wysoko ocenione zarówno jako dokument przyrodniczy, jak i dzieło artysty o rozpoznawalnym, osobistym stylu, trafiając nie tylko na łamy prestiżowych publikacji, jak Cartier Art Magazine, ale nawet do encyklopedii, szkolnego podręcznika i na znaczki pocztowe. Gudzowaty odbył później jeszcze kilka podróży po Afryce subsaharyjskiej, wzbogacając swój dorobek o setki zdjęć słoni, lwów, gepardów, antylop gnu, zebr i innych zwierząt oraz o kolejne nagrody. W roku 2008 udał się na Antarktydę, przywożąc stamtąd unikatowe zdjęcia pingwinów cesarskich żyjących w odległej kolonii na Morzu Weddella. Na południową półkulę powrócił kilka lat później, w 2014 roku, tym razem fotografując bogatą faunę Falklandów i Południowej Georgii. Fotografia przyrodnicza Gudzowatego, zachowując charakter dokumentu i wierna tradycji klasycznego fotoreportażu, wyróżnia się ekspresyjną, wyrafinowaną formą plastyczną, co jest widoczne zwłaszcza w jego obrazach wspaniałych spektakli natury, takich jak doroczna migracja gnu lub sezon lęgowy w wielotysięcznych koloniach pingwinów. Będąc równie uważnym obserwatorem wydarzeń w wielkiej skali oraz najdrobniejszych szczegółów, Tomasz Gudzowaty stawia widza oko w oko z naturą, ukazując jej potęgę i nieodparte piękno.
   
   
Wystawa jest pierwszym tak obszernym przeglądem dorobku Tomasza Gudzowatego w dziedzinie fotografii przyrody. Z tej okazji słynne wydawnictwo Steidl przygotowało album z przedmową Franki Sozzani, redaktor naczelnej włoskiej edycji Vogue, pełniącej także funkcję ambasadorki Narodów Zjednoczonych do walki z głodem.

"Prawdziwa moc fotografii ujawnia się wtedy, kiedy fotograf potrafi w pojedynczym kadrze zawrzeć historię Jeden moment, ten właśnie, wyraża więcej niż jakikolwiek opis. Oglądając sekretny świat dzikich zwierząt na zdjęciach Tomasza Gudzowatego ma się wrażenie przeżywania takich chwil. Tej książki się doświadcza, ponieważ dzięki niej stajemy się częścią świata natury, odkrywając obyczaje, zachowania, słabość i siłę zwierząt zamieszkujących świat odległy od naszego. Świat wciąż realny, wciąż nieskażony. Ta książka przypomina, że piękno naszego świata jest warte zachowania. Chroniąc przyrodę, chronimy własną planetę. Każde z tym zdjęć budzi marzenia o lepszym świecie." - Franca Sozzani.