Cerkiew Kosmy i Damiana w Krempnej - Szlak Architektury Drewnianej

Jak wskazuje inskrypcja umieszczona na drewnianej tablicy nad drzwiami wejściowymi do cerkwi, budynek zbudowano w 1782 roku dzięki finansowemu wsparciu kolatora księcia Karola Radziwiłła na miejscu wcześniejszej cerkwi, która stała tu 275 lat. Do jej budowy wykorzystano m.in. materiały ze starszej świątyni. Czas budowy istniejącej cerkwi nie jest jednak jednoznaczny. Na drewnianym gzymsie nad wejściem do przedsionka cerkwi widnieje data 1778. 

Badania przeprowadzone w 2007 r. wskazują, że budowla nie jest jednorodna. Najstarszym członem Cerkwi w Krempnej jest wieża, prawdopodobnie dobudowana w pocz. XVIII w. do pierwszej cerkwi, natomiast sanktuarium z zakrystią, nawa i babiniec wykazują dużą jednorodność i mogły powstać w tym samym czasie, tj. ok. 1782 r.

Świątynia ma pewne archaiczne cechy konstrukcyjne np. zbieżność ścian sanktuarium, nawy i babińca czy pełna konstrukcyjna przegroda ikonostasowa, chociaż wtórnie przecięta w dolnej partii, co powodowało, że datowano ją na XVII, a nawet XVI w. Z XVI i XVII w. pochodzą zachowane do dziś ikony z Krempnej, znajdujące się w zasobach muzeów polskich i ukraińskich.

Obiekt wpisany na listę zabytków w 1985, włączony do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Zaliczany do typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

GPS: 49°30′40,3″N 21°30′16,8″E

 

Cerkiew Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja w Olchowcu - Szlak Architektury Drewnianej

Pierwsza informacja o cerkwi w Olchowcu pochodzi sprzed 1792 r., kiedy to, prawdopodobnie z Węgier, przeniesiono pierwszą maleńką cerkiewkę. W kilka lat później zostały zakupione do świątyni 3 dzwony. Najmniejszy zachował się do dnia dzisiejszego. 

Starą cerkiew w Olchowcu rozebrano jednak w 1934 r., na jej miejscu postawiono nową. Podczas II wojny światowej i trwającej w w tej okolicy bitwy pancernej w Dolinie Śmierci, trafiona pociskiem, straciła większość wyposażenia wraz z ikonostasem. Bezpośrednio po wojnie mieszkańcy podjęli pewne prace zabezpieczające, jednak zostały przerwane przez akcję Wisła.

W latach 40. XX wieku z pozostawionej bez opieki cerkwi rozkradziono znaczną część wyposażenia. Następnie cerkiew została zaadaptowana na kościół. W 1950 tylko postawa mieszkańców Olchowca zapobiegła jej rozbiórce, zadekretowanej przez władze. Po 1956, również z inicjatywy miejscowej ludności, dokonano kolejnych niezbędnych napraw we wnętrzu obiektu, współużytkowanego przez katolików obydwu obrządków. Dopiero w latach 80. udało się zamontować w cerkwi nowy ikonostas, a po 1992 przeprowadzić generalny remont.

Cerkiew w Olchowcu jest małą orientowaną świątynią o konstrukcji zrębowej. Trójdzielna - składa się z prezbiterium z zakrystią, nawy i małego babińca z przedsionkiem. Dachy kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone kopułami z oryginalnymi krzyżami z kolorowymi szkiełkami. Do cerkwi prowadzi zabytkowy, kamienny mostek o ciekawej architekturze. 

W 2000 roku cerkiew wróciła pod władanie greckokatolickiego władyki w Przemyślu i dziś jest użytkowana przez oba wyznania. W miejsce ikonostasu autorstwa A. Stefanowskiego, który trafił do nowej cerkwi w podprzemyskich Gajach, natomiast w zamian ze składu ikon w Łańcucie do Olchowca trafiły XVIII-wieczne ikony z nieistniejących cerkwi w Ruszelczycach i Leszczawce. 

Kolejnym etapem rozbudowy cerkwi było zamontowanie witraży oraz dobudowanie przedsionka. Prace konserwatorskie są nadal kontynuowane.

Obiekt wpisany został na listę zabytków w 1993 i włączony do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

GPS: 49°28′18,2″N 21°36′09,7″E

 

Cerkiew św. Dymitra w Jaworniku Ruskim

Cerkiew św. Dymitra w Jaworniku Ruskim zbudowano w 1882 r. w miejsce starszej cerkwi pod tym samym wezwaniem, istniejącej co najmniej do 1830 r. Proboszczem tej parafii był ojciec Mychajła Werbyckiego - twórcy melodii ukraińskiego hymnu państwowego, a sam Michał został w niej ochrzczony.

Obok drewnianej cerkwi znajdziemy murowaną trójkondygnacyjną dzwonnicę parawanową, służącą jako brama. Po jej przekroczeniu obejrzeć możemy cerkiew z zewnątrz. Zbudowana została jako konstrukcja zrębowa, trójdzielna: wydłużone prezbiterium zamknięte trójbocznie, szersza kwadratowa nawa i prostokątny babiniec z przedsionkiem. Wszystkie ściany cerkwi szalowane są pionowymi deskami. Każdą z części Cerkwi w Jaworniku Ruskim posiada dachy kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone baniastymi hełmami z żelaznymi krzyżami.

Wewnątrz cerkwi znajduje się polichromia o motywach figuralnych i geometrycznych, oraz niemal kompletny ikonostas (brakuje wrót carskich) z końca XIX wieku o wystroju klasycystycznym. Nam jednak nie udało zwiedzić się wnętrza. 

Na przycerkiewnym cmentarzu kilka starych, kamiennych nagrobków, w tym fundatora i dobroczyńcy cerkwi - księdza Teodora Bekiusza, zmarłego w 1837.

Po II wojnie światowej cerkiew była użytkowana przez parafię rzymskokatolicką w Borownicy jako kościół filialny, do czasu zbudowania nowego, murowanego kościoła około 2000, obecnie stoi nieużytkowana. Władze Cerkwi Greckokatolickiej rozpoczęły w 2008 starania o zwrot budynku.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

GPS: 49°43′54,1″N 22°18′52,2″E