Cerkiew Kosmy i Damiana w Krempnej - Szlak Architektury Drewnianej

Jak wskazuje inskrypcja umieszczona na drewnianej tablicy nad drzwiami wejściowymi do cerkwi, budynek zbudowano w 1782 roku dzięki finansowemu wsparciu kolatora księcia Karola Radziwiłła na miejscu wcześniejszej cerkwi, która stała tu 275 lat. Do jej budowy wykorzystano m.in. materiały ze starszej świątyni. Czas budowy istniejącej cerkwi nie jest jednak jednoznaczny. Na drewnianym gzymsie nad wejściem do przedsionka cerkwi widnieje data 1778. 

Badania przeprowadzone w 2007 r. wskazują, że budowla nie jest jednorodna. Najstarszym członem Cerkwi w Krempnej jest wieża, prawdopodobnie dobudowana w pocz. XVIII w. do pierwszej cerkwi, natomiast sanktuarium z zakrystią, nawa i babiniec wykazują dużą jednorodność i mogły powstać w tym samym czasie, tj. ok. 1782 r.

Świątynia ma pewne archaiczne cechy konstrukcyjne np. zbieżność ścian sanktuarium, nawy i babińca czy pełna konstrukcyjna przegroda ikonostasowa, chociaż wtórnie przecięta w dolnej partii, co powodowało, że datowano ją na XVII, a nawet XVI w. Z XVI i XVII w. pochodzą zachowane do dziś ikony z Krempnej, znajdujące się w zasobach muzeów polskich i ukraińskich.

Obiekt wpisany na listę zabytków w 1985, włączony do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Zaliczany do typowych budowli sakralnych wznoszonych na zachodniej Łemkowszczyźnie.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

GPS: 49°30′40,3″N 21°30′16,8″E

 

Cerkiew Przeniesienia Relikwii św. Mikołaja w Olchowcu - Szlak Architektury Drewnianej

Pierwsza informacja o cerkwi w Olchowcu pochodzi sprzed 1792 r., kiedy to, prawdopodobnie z Węgier, przeniesiono pierwszą maleńką cerkiewkę. W kilka lat później zostały zakupione do świątyni 3 dzwony. Najmniejszy zachował się do dnia dzisiejszego. 

Starą cerkiew w Olchowcu rozebrano jednak w 1934 r., na jej miejscu postawiono nową. Podczas II wojny światowej i trwającej w w tej okolicy bitwy pancernej w Dolinie Śmierci, trafiona pociskiem, straciła większość wyposażenia wraz z ikonostasem. Bezpośrednio po wojnie mieszkańcy podjęli pewne prace zabezpieczające, jednak zostały przerwane przez akcję Wisła.

W latach 40. XX wieku z pozostawionej bez opieki cerkwi rozkradziono znaczną część wyposażenia. Następnie cerkiew została zaadaptowana na kościół. W 1950 tylko postawa mieszkańców Olchowca zapobiegła jej rozbiórce, zadekretowanej przez władze. Po 1956, również z inicjatywy miejscowej ludności, dokonano kolejnych niezbędnych napraw we wnętrzu obiektu, współużytkowanego przez katolików obydwu obrządków. Dopiero w latach 80. udało się zamontować w cerkwi nowy ikonostas, a po 1992 przeprowadzić generalny remont.

Cerkiew w Olchowcu jest małą orientowaną świątynią o konstrukcji zrębowej. Trójdzielna - składa się z prezbiterium z zakrystią, nawy i małego babińca z przedsionkiem. Dachy kalenicowe, kryte blachą, zwieńczone kopułami z oryginalnymi krzyżami z kolorowymi szkiełkami. Do cerkwi prowadzi zabytkowy, kamienny mostek o ciekawej architekturze. 

W 2000 roku cerkiew wróciła pod władanie greckokatolickiego władyki w Przemyślu i dziś jest użytkowana przez oba wyznania. W miejsce ikonostasu autorstwa A. Stefanowskiego, który trafił do nowej cerkwi w podprzemyskich Gajach, natomiast w zamian ze składu ikon w Łańcucie do Olchowca trafiły XVIII-wieczne ikony z nieistniejących cerkwi w Ruszelczycach i Leszczawce. 

Kolejnym etapem rozbudowy cerkwi było zamontowanie witraży oraz dobudowanie przedsionka. Prace konserwatorskie są nadal kontynuowane.

Obiekt wpisany został na listę zabytków w 1993 i włączony do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

GPS: 49°28′18,2″N 21°36′09,7″E

 

Cerkiew św. Dymitra w Piątkowej - Szlak Architektury Drewnianej

Grekokatolicka cerkiew parafialna pw. św. Dymitra w Piątkowej, należy do nielicznych na terenie południowo-wschodniej Polski (Pogórze Dynowskie) trójdzielnych cerkwi kopułowych. Umiejscowiona jest w gęstym zadrzewieniu, tuż przy ujściu prawego dopływu rzeki Jawornik. Cerkiew w Piątkowej leży na Szlaku Architektury Drewnianej. 

Co do daty powstanie Cerkwii w Piątkowej są wątpliwości. Świątynia pochodzi z 1732 r. o czym mogłaby świadczyć inskrypcja wycięta cyrylicą i opatrzona cyframi arabskimi na nadprożu zachodniego portalu: 

Oddaje się tą cerkiew Roku Bożego 1732

ale jej elementy architektoniczne wskazują na wcześniejsze lata budowy, a wycięta w nadproży data może być jedynie rokiem przebudowy lub remontu.

Z dawnego wyposażenia cerkwi zachowało się kilka elementów wystroju wnętrza, m.in. ikona namiestna z końca XVI w. z postacią św. Jana Chrzciciela, krzyż z ikonostasu czy fragment rzędu apostolskiego, które są w depozycie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków i Muzeum – Zamku w Łańcucie.

Od czasu zakończenia II wojny światowej, jest nieużytkowana. W pobliżu świątyni są pozostałości cmentarza z kilkoma zachowanymi nagrobkami.

Zobacz inne miejsca które warto odwiedzić - MAPA

GPS: 49.7638002, 22.3928995